کشف شدنی یعنی اموری که واقعیت دارد . انسان از راه عقل ، علم و استدلال‌ ، آنچه را که واقعیت دارد کشف می‌کند . ولی ارزشها اموری است که انسان‌ اینها را خلق می‌کند و می‌آفریند ، قبلا وجود ندارد که انسان اینها را کشف‌ کند ، انسان اینها را خلق می‌کند .
همه حرفهای اگزیستانسیالیستها در مسأله ارزشها همین است . و لهذا این‌ اصطلاح هم در ادبیات امروز زیاد آمده است : " انسان ارزشها را می‌آفریند " در صورتی که این حرف ، حرف پوچی است ، " انسان ارزش را می‌آفریند " یعنی چه ؟ ! معنای این حرف این است که در طبیعت خود ، مثلا ایثار و اثره [١] ( به قول عربها ) هر دو مساوی است ، عدل و ظلم مساوی است ، در ذات خود هیچ تفاوتی میان عدل و ظلم نیست ، ولی انسان به عدل ارزش‌ می‌دهد ، آنگاه عدل با ظلم فرق می‌کند ، می‌شود دارای ارزش . ارزش را انسان به آن

&gt - می‌گویند - مارکسیست با شخصی مصاحبه‌ای داشته و این شخص مدعی است‌ که او متن مصاحبه‌اش را با تغییراتی منتشر کرده . مقدمه‌ای می‌نویسد و فحشهای دنیا را به آن مصاحبه کننده می‌دهد و بعد می‌گوید من اکنون عین‌ مصاحبه را چاپ می‌کنم . این کتاب در دو بخش است ، بخش اولش راجع به‌ ارزش حیات و زندگی و تکامل و تقریبا راجع به همین مسأله ارزشهاست ، و بخش دومش راجع به شعر نو . اشکال کننده سؤالات عجیبی می‌کند . او از اول‌ طرفدار فلسفه پوچی می‌شود یا لااقل در آنجا از فلسفه پوچی دفاع می‌کند که‌ همه چیز هیچ است و پوچ ، و زندگی یک راه حل بیشتر ندارد و آن خودکشی‌ است . او پیرو فلسفه خودکشی است . حالا چرا خود جناب خودکشی نمی‌کند این‌ را دیگر از خودش باید پرسید . این شخص می‌خواهد که این نظریه را رد کند . کم کم می‌رسند به همین مسأله ارزشها . در اینجا از منطق اگزیستانسیالیسم‌ پیروی می‌کند ( چون مارکسیسم در این مسائل نارساست ، خیلی هم نارساست ) و می‌گوید ارزشها یک سلسله امور آفریدنی هستند نه کشف شدنی . [١] اثره یعنی خود را مقدم داشتن ، ایثار یعنی دیگری را بر خود مقدم‌ داشتن .