المحكم والمحيط الأعظم
(١)
٢٩ ص
(٢)
٥٣ ص
(٣)
٥٣ ص
(٤)
٥٣ ص
(٥)
٥٣ ص
(٦)
٥٣ ص
(٧)
٥٣ ص
(٨)
٥٣ ص
(٩)
٥٧ ص
(١٠)
٥٨ ص
(١١)
٦٠ ص
(١٢)
٦٠ ص
(١٣)
٦٠ ص
(١٤)
٦٢ ص
(١٥)
٦٣ ص
(١٦)
٦٥ ص
(١٧)
٦٦ ص
(١٨)
٦٩ ص
(١٩)
٦٩ ص
(٢٠)
٦٩ ص
(٢١)
٧٠ ص
(٢٢)
٧٢ ص
(٢٣)
٧٢ ص
(٢٤)
٧٢ ص
(٢٥)
٧٧ ص
(٢٦)
٧٨ ص
(٢٧)
٧٩ ص
(٢٨)
٧٩ ص
(٢٩)
٨٣ ص
(٣٠)
٨٤ ص
(٣١)
٨٥ ص
(٣٢)
٨٥ ص
(٣٣)
٨٦ ص
(٣٤)
٨٦ ص
(٣٥)
٨٧ ص
(٣٦)
٨٨ ص
(٣٧)
٩١ ص
(٣٨)
٩١ ص
(٣٩)
٩٦ ص
(٤٠)
٩٦ ص
(٤١)
٩٧ ص
(٤٢)
٩٧ ص
(٤٣)
٩٨ ص
(٤٤)
١٠١ ص
(٤٥)
١٠١ ص
(٤٦)
١٠٢ ص
(٤٧)
١٠٣ ص
(٤٨)
١٠٣ ص
(٤٩)
١٠٣ ص
(٥٠)
١٠٥ ص
(٥١)
١٠٦ ص
(٥٢)
١٠٩ ص
(٥٣)
١١٠ ص
(٥٤)
١١١ ص
(٥٥)
١١١ ص
(٥٦)
١١٢ ص
(٥٧)
١١٤ ص
(٥٨)
١١٤ ص
(٥٩)
١١٥ ص
(٦٠)
١١٥ ص
(٦١)
١١٥ ص
(٦٢)
١١٧ ص
(٦٣)
١١٧ ص
(٦٤)
١١٧ ص
(٦٥)
١١٨ ص
(٦٦)
١١٨ ص
(٦٧)
١١٨ ص
(٦٨)
١١٩ ص
(٦٩)
١٢٠ ص
(٧٠)
١٢١ ص
(٧١)
١٢١ ص
(٧٢)
١٢٢ ص
(٧٣)
١٢٢ ص
(٧٤)
١٢٢ ص
(٧٥)
١٢٢ ص
(٧٦)
١٢٢ ص
(٧٧)
١٢٢ ص
(٧٨)
١٢٣ ص
(٧٩)
١٢٤ ص
(٨٠)
١٢٤ ص
(٨١)
١٢٥ ص
(٨٢)
١٢٥ ص
(٨٣)
١٢٦ ص
(٨٤)
١٢٧ ص
(٨٥)
١٢٧ ص
(٨٦)
١٢٧ ص
(٨٧)
١٢٨ ص
(٨٨)
١٢٨ ص
(٨٩)
١٢٩ ص
(٩٠)
١٢٩ ص
(٩١)
١٣٠ ص
(٩٢)
١٣١ ص
(٩٣)
١٣٢ ص
(٩٤)
١٣٦ ص
(٩٥)
١٣٦ ص
(٩٦)
١٣٧ ص
(٩٧)
١٣٧ ص
(٩٨)
١٣٧ ص
(٩٩)
١٣٨ ص
(١٠٠)
١٣٩ ص
(١٠١)
١٤١ ص
(١٠٢)
١٤١ ص
(١٠٣)
١٤٢ ص
(١٠٤)
١٤٢ ص
(١٠٥)
١٤٣ ص
(١٠٦)
١٤٣ ص
(١٠٧)
١٤٣ ص
(١٠٨)
١٤٣ ص
(١٠٩)
١٤٤ ص
(١١٠)
١٤٤ ص
(١١١)
١٤٤ ص
(١١٢)
١٤٤ ص
(١١٣)
١٤٥ ص
(١١٤)
١٤٦ ص
(١١٥)
١٤٦ ص
(١١٦)
١٤٦ ص
(١١٧)
١٤٦ ص
(١١٨)
١٤٧ ص
(١١٩)
١٤٨ ص
(١٢٠)
١٤٩ ص
(١٢١)
١٥٠ ص
(١٢٢)
١٥٣ ص
(١٢٣)
١٥٣ ص
(١٢٤)
١٥٤ ص
(١٢٥)
١٥٥ ص
(١٢٦)
١٥٥ ص
(١٢٧)
١٥٦ ص
(١٢٨)
١٥٦ ص
(١٢٩)
١٥٦ ص
(١٣٠)
١٥٧ ص
(١٣١)
١٥٩ ص
(١٣٢)
١٥٩ ص
(١٣٣)
١٥٩ ص
(١٣٤)
١٥٩ ص
(١٣٥)
١٦٥ ص
(١٣٦)
١٦٩ ص
(١٣٧)
١٦٩ ص
(١٣٨)
١٧٤ ص
(١٣٩)
١٧٤ ص
(١٤٠)
١٧٥ ص
(١٤١)
١٧٧ ص
(١٤٢)
١٧٧ ص
(١٤٣)
١٧٧ ص
(١٤٤)
١٨٠ ص
(١٤٥)
١٨٠ ص
(١٤٦)
١٨٠ ص
(١٤٧)
١٨١ ص
(١٤٨)
١٨١ ص
(١٤٩)
١٨١ ص
(١٥٠)
١٨١ ص
(١٥١)
١٨٢ ص
(١٥٢)
١٨٧ ص
(١٥٣)
١٩٦ ص
(١٥٤)
١٩٨ ص
(١٥٥)
١٩٨ ص
(١٥٦)
٢٠٣ ص
(١٥٧)
٢٠٤ ص
(١٥٨)
٢٠٨ ص
(١٥٩)
٢١٦ ص
(١٦٠)
٢١٧ ص
(١٦١)
٢١٧ ص
(١٦٢)
٢٢٠ ص
(١٦٣)
٢٢٠ ص
(١٦٤)
٢٢٥ ص
(١٦٥)
٢٢٥ ص
(١٦٦)
٢٢٦ ص
(١٦٧)
٢٢٩ ص
(١٦٨)
٢٣٣ ص
(١٦٩)
٢٣٣ ص
(١٧٠)
٢٣٣ ص
(١٧١)
٢٣٣ ص
(١٧٢)
٢٣٤ ص
(١٧٣)
٢٣٥ ص
(١٧٤)
٢٣٦ ص
(١٧٥)
٢٣٧ ص
(١٧٦)
٢٤٦ ص
(١٧٧)
٢٤٧ ص
(١٧٨)
٢٤٨ ص
(١٧٩)
٢٤٩ ص
(١٨٠)
٢٥٠ ص
(١٨١)
٢٥١ ص
(١٨٢)
٢٥٣ ص
(١٨٣)
٢٥٤ ص
(١٨٤)
٢٥٤ ص
(١٨٥)
٢٥٥ ص
(١٨٦)
٢٥٧ ص
(١٨٧)
٢٥٨ ص
(١٨٨)
٢٥٨ ص
(١٨٩)
٢٥٨ ص
(١٩٠)
٢٥٨ ص
(١٩١)
٢٥٩ ص
(١٩٢)
٢٥٩ ص
(١٩٣)
٢٥٩ ص
(١٩٤)
٢٥٩ ص
(١٩٥)
٢٦٠ ص
(١٩٦)
٢٦٠ ص
(١٩٧)
٢٦٠ ص
(١٩٨)
٢٦٤ ص
(١٩٩)
٢٦٤ ص
(٢٠٠)
٢٦٤ ص
(٢٠١)
٢٦٤ ص
(٢٠٢)
٢٦٤ ص
(٢٠٣)
٢٦٥ ص
(٢٠٤)
٢٦٥ ص
(٢٠٥)
٢٦٥ ص
(٢٠٦)
٢٦٦ ص
(٢٠٧)
٢٦٦ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٦٧ ص
(٢١٠)
٢٦٧ ص
(٢١١)
٢٦٨ ص
(٢١٢)
٢٦٨ ص
(٢١٣)
٢٦٨ ص
(٢١٤)
٢٦٨ ص
(٢١٥)
٢٦٨ ص
(٢١٦)
٢٦٩ ص
(٢١٧)
٢٧٣ ص
(٢١٨)
٢٧٣ ص
(٢١٩)
٢٧٥ ص
(٢٢٠)
٢٧٥ ص
(٢٢١)
٢٧٦ ص
(٢٢٢)
٢٧٧ ص
(٢٢٣)
٢٧٧ ص
(٢٢٤)
٢٧٨ ص
(٢٢٥)
٢٧٩ ص
(٢٢٦)
٢٧٩ ص
(٢٢٧)
٢٨٠ ص
(٢٢٨)
٢٨١ ص
(٢٢٩)
٢٨٢ ص
(٢٣٠)
٢٨٣ ص
(٢٣١)
٢٨٣ ص
(٢٣٢)
٢٨٣ ص
(٢٣٣)
٢٨٣ ص
(٢٣٤)
٢٨٤ ص
(٢٣٥)
٢٨٥ ص
(٢٣٦)
٢٨٦ ص
(٢٣٧)
٢٨٧ ص
(٢٣٨)
٢٨٧ ص
(٢٣٩)
٢٨٧ ص
(٢٤٠)
٢٨٨ ص
(٢٤١)
٢٨٩ ص
(٢٤٢)
٢٨٩ ص
(٢٤٣)
٢٩٠ ص
(٢٤٤)
٢٩٠ ص
(٢٤٥)
٢٩٠ ص
(٢٤٦)
٢٩٠ ص
(٢٤٧)
٢٩٢ ص
(٢٤٨)
٢٩٤ ص
(٢٤٩)
٢٩٥ ص
(٢٥٠)
٢٩٥ ص
(٢٥١)
٢٩٥ ص
(٢٥٢)
٢٩٦ ص
(٢٥٣)
٢٩٧ ص
(٢٥٤)
٢٩٧ ص
(٢٥٥)
٢٩٨ ص
(٢٥٦)
٣٠١ ص
(٢٥٧)
٣٠١ ص
(٢٥٨)
٣٠١ ص
(٢٥٩)
٣٠١ ص
(٢٦٠)
٣٠٣ ص
(٢٦١)
٣٠٣ ص
(٢٦٢)
٣٠٣ ص
(٢٦٣)
٣٠٥ ص
(٢٦٤)
٣٠٥ ص
(٢٦٥)
٣٠٧ ص
(٢٦٦)
٣٠٨ ص
(٢٦٧)
٣٠٨ ص
(٢٦٨)
٣٠٨ ص
(٢٦٩)
٣١٠ ص
(٢٧٠)
٣١٠ ص
(٢٧١)
٣١٠ ص
(٢٧٢)
٣١١ ص
(٢٧٣)
٣١٤ ص
(٢٧٤)
٣١٤ ص
(٢٧٥)
٣١٦ ص
(٢٧٦)
٣١٧ ص
(٢٧٧)
٣٢٢ ص
(٢٧٨)
٣٢٥ ص
(٢٧٩)
٣٢٧ ص
(٢٨٠)
٣٢٩ ص
(٢٨١)
٣٢٩ ص
(٢٨٢)
٣٣٠ ص
(٢٨٣)
٣٣١ ص
(٢٨٤)
٣٣٣ ص
(٢٨٥)
٣٣٣ ص
(٢٨٦)
٣٣٤ ص
(٢٨٧)
٣٣٥ ص
(٢٨٨)
٣٣٧ ص
(٢٨٩)
٣٣٧ ص
(٢٩٠)
٣٣٨ ص
(٢٩١)
٣٣٨ ص
(٢٩٢)
٣٣٨ ص
(٢٩٣)
٣٤٠ ص
(٢٩٤)
٣٤٠ ص
(٢٩٥)
٣٤١ ص
(٢٩٦)
٣٤١ ص
(٢٩٧)
٣٤٥ ص
(٢٩٨)
٣٤٥ ص
(٢٩٩)
٣٤٦ ص
(٣٠٠)
٣٤٧ ص
(٣٠١)
٣٥١ ص
(٣٠٢)
٣٥٢ ص
(٣٠٣)
٣٥٢ ص
(٣٠٤)
٣٥٢ ص
(٣٠٥)
٣٥٢ ص
(٣٠٦)
٣٥٣ ص
(٣٠٧)
٣٥٣ ص
(٣٠٨)
٣٥٣ ص
(٣٠٩)
٣٥٣ ص
(٣١٠)
٣٥٣ ص
(٣١١)
٣٥٤ ص
(٣١٢)
٣٥٥ ص
(٣١٣)
٣٥٥ ص
(٣١٤)
٣٥٥ ص
(٣١٥)
٣٥٧ ص
(٣١٦)
٣٦١ ص
(٣١٧)
٣٦٣ ص
(٣١٨)
٣٦٩ ص
(٣١٩)
٣٦٩ ص
(٣٢٠)
٣٧٢ ص
(٣٢١)
٣٧٢ ص
(٣٢٢)
٣٧٢ ص
(٣٢٣)
٣٧٣ ص
(٣٢٤)
٣٧٣ ص
(٣٢٥)
٣٧٤ ص
(٣٢٦)
٣٧٤ ص
(٣٢٧)
٣٧٥ ص
(٣٢٨)
٣٧٦ ص
(٣٢٩)
٣٧٧ ص
(٣٣٠)
٣٧٧ ص
(٣٣١)
٣٧٨ ص
(٣٣٢)
٣٧٩ ص
(٣٣٣)
٣٨١ ص
(٣٣٤)
٣٨١ ص
(٣٣٥)
٣٨٥ ص
(٣٣٦)
٣٨٦ ص
(٣٣٧)
٣٨٦ ص
(٣٣٨)
٣٨٨ ص
(٣٣٩)
٣٨٨ ص
(٣٤٠)
٣٨٨ ص
(٣٤١)
٣٨٩ ص
(٣٤٢)
٣٨٩ ص
(٣٤٣)
٣٨٩ ص
(٣٤٤)
٣٨٩ ص
(٣٤٥)
٣٨٩ ص
(٣٤٦)
٣٨٩ ص
(٣٤٧)
٣٨٩ ص
(٣٤٨)
٣٩٢ ص
(٣٤٩)
٣٩٢ ص
(٣٥٠)
٣٩٢ ص
(٣٥١)
٤٠٣ ص
(٣٥٢)
٤٠٥ ص
(٣٥٣)
٤٠٧ ص
(٣٥٤)
٤٠٩ ص
(٣٥٥)
٤٠٩ ص
(٣٥٦)
٤٠٩ ص
(٣٥٧)
٤١٠ ص
(٣٥٨)
٤١١ ص
(٣٥٩)
٤١٣ ص
(٣٦٠)
٤١٣ ص
(٣٦١)
٤١٣ ص
(٣٦٢)
٤١٤ ص
(٣٦٣)
٤١٥ ص
(٣٦٤)
٤١٨ ص
(٣٦٥)
٤١٩ ص
(٣٦٦)
٤٢٠ ص
(٣٦٧)
٤٢٠ ص
(٣٦٨)
٤٢١ ص
(٣٦٩)
٤٢١ ص
(٣٧٠)
٤٢١ ص
(٣٧١)
٤٢٤ ص
(٣٧٢)
٤٢٥ ص
(٣٧٣)
٤٢٨ ص
(٣٧٤)
٤٢٨ ص
(٣٧٥)
٤٢٨ ص
(٣٧٦)
٤٣٢ ص
(٣٧٧)
٤٣٢ ص
(٣٧٨)
٤٣٤ ص
(٣٧٩)
٤٣٤ ص
(٣٨٠)
٤٣٦ ص
(٣٨١)
٤٣٨ ص
(٣٨٢)
٤٣٩ ص
(٣٨٣)
٤٣٩ ص
(٣٨٤)
٤٤٠ ص
(٣٨٥)
٤٤٠ ص
(٣٨٦)
٤٤١ ص
(٣٨٧)
٤٤١ ص
(٣٨٨)
٤٤٢ ص
(٣٨٩)
٤٤٢ ص
(٣٩٠)
٤٤٥ ص
(٣٩١)
٤٤٦ ص
(٣٩٢)
٤٤٨ ص
(٣٩٣)
٤٤٩ ص
(٣٩٤)
٤٤٩ ص
(٣٩٥)
٤٤٩ ص
(٣٩٦)
٤٤٩ ص
(٣٩٧)
٤٥٠ ص
(٣٩٨)
٤٥٤ ص
(٣٩٩)
٤٥٥ ص
(٤٠٠)
٤٥٥ ص
(٤٠١)
٤٥٦ ص
(٤٠٢)
٤٥٧ ص
(٤٠٣)
٤٥٩ ص
(٤٠٤)
٤٥٩ ص
(٤٠٥)
٤٥٩ ص
(٤٠٦)
٤٦١ ص
(٤٠٧)
٤٦٣ ص
(٤٠٨)
٤٦٣ ص
(٤٠٩)
٤٦٣ ص
(٤١٠)
٤٦٣ ص
(٤١١)
٤٦٤ ص
(٤١٢)
٤٦٤ ص
(٤١٣)
٤٦٦ ص
(٤١٤)
٤٦٦ ص
(٤١٥)
٤٦٦ ص
(٤١٦)
٤٦٧ ص
(٤١٧)
٤٧٠ ص
(٤١٨)
٤٧٢ ص
(٤١٩)
٤٧٢ ص
(٤٢٠)
٤٧٣ ص
(٤٢١)
٤٧٣ ص
(٤٢٢)
٤٧٣ ص
(٤٢٣)
٤٧٤ ص
(٤٢٤)
٤٧٧ ص
(٤٢٥)
٤٧٩ ص
(٤٢٦)
٤٨١ ص
(٤٢٧)
٤٨١ ص
(٤٢٨)
٤٨٣ ص
(٤٢٩)
٤٨٤ ص
(٤٣٠)
٤٨٧ ص
(٤٣١)
٤٨٨ ص
(٤٣٢)
٤٨٩ ص
(٤٣٣)
٤٨٩ ص
(٤٣٤)
٤٩١ ص
(٤٣٥)
٤٩٢ ص
(٤٣٦)
٤٩٣ ص
(٤٣٧)
٤٩٤ ص
(٤٣٨)
٤٩٤ ص
(٤٣٩)
٤٩٥ ص
(٤٤٠)
٤٩٥ ص
(٤٤١)
٤٩٦ ص
(٤٤٢)
٤٩٧ ص
(٤٤٣)
٤٩٨ ص
(٤٤٤)
٤٩٩ ص
(٤٤٥)
٥٠٠ ص
(٤٤٦)
٥٠١ ص
(٤٤٧)
٥٠٣ ص
(٤٤٨)
٥٠٥ ص
(٤٤٩)
٥٠٥ ص
(٤٥٠)
٥٠٨ ص
(٤٥١)
٥٠٩ ص
(٤٥٢)
٥١٠ ص
(٤٥٣)
٥١٠ ص
(٤٥٤)
٥١١ ص
(٤٥٥)
٥١٥ ص
(٤٥٦)
٥١٥ ص
(٤٥٧)
٥١٥ ص
(٤٥٨)
٥١٥ ص
(٤٥٩)
٥١٦ ص
(٤٦٠)
٥١٦ ص
(٤٦١)
٥١٦ ص
(٤٦٢)
٥١٦ ص
(٤٦٣)
٥١٦ ص
(٤٦٤)
٥١٦ ص
(٤٦٥)
٥١٧ ص
(٤٦٦)
٥١٧ ص
(٤٦٧)
٥١٨ ص
(٤٦٨)
٥١٨ ص
(٤٦٩)
٥١٩ ص
(٤٧٠)
٥٢١ ص
(٤٧١)
٥٢٢ ص
(٤٧٢)
٥٢٢ ص
(٤٧٣)
٥٢٢ ص
(٤٧٤)
٥٢٣ ص
(٤٧٥)
٥٢٤ ص
(٤٧٦)
٥٢٧ ص
(٤٧٧)
٥٢٨ ص
(٤٧٨)
٥٢٨ ص
(٤٧٩)
٥٢٩ ص
(٤٨٠)
٥٣٠ ص
(٤٨١)
٥٣١ ص
(٤٨٢)
٥٣٢ ص
(٤٨٣)
٥٣٢ ص
(٤٨٤)
٥٣٣ ص
(٤٨٥)
٥٣٤ ص
(٤٨٦)
٥٣٦ ص
(٤٨٧)
٥٣٧ ص
(٤٨٨)
٥٣٩ ص
(٤٨٩)
٥٣٩ ص
(٤٩٠)
٥٣٩ ص
(٤٩١)
٥٤٠ ص
(٤٩٢)
٥٤٠ ص
(٤٩٣)
٥٤٠ ص
(٤٩٤)
٥٤٠ ص
(٤٩٥)
٥٤٠ ص
(٤٩٦)
٥٤١ ص
(٤٩٧)
٥٤١ ص
(٤٩٨)
٥٤١ ص
(٤٩٩)
٥٤١ ص
(٥٠٠)
٥٤٢ ص
(٥٠١)
٥٤٥ ص
(٥٠٢)
٥٤٥ ص
(٥٠٣)
٥٤٧ ص
(٥٠٤)
٥٤٧ ص
(٥٠٥)
٥٤٩ ص
(٥٠٦)
٥٤٩ ص
(٥٠٧)
٥٥٠ ص
(٥٠٨)
٥٥٠ ص
(٥٠٩)
٥٥٠ ص
(٥١٠)
٥٥٣ ص
(٥١١)
٥٥٣ ص
(٥١٢)
٥٥٤ ص
(٥١٣)
٥٥٥ ص
(٥١٤)
٥٥٦ ص
(٥١٥)
٥٥٧ ص
(٥١٦)
٥٥٧ ص
(٥١٧)
٥٦٠ ص
(٥١٨)
٥٦١ ص
(٥١٩)
٥٦١ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص

المحكم والمحيط الأعظم - ابن سيده - الصفحة ١٤

وقال عنه الحافظ ابن حجر : كان من أعلم أهل عصره باللغة ، حافظاً لها. ومدحه السيوطى فقال : كان حافظاً لم يكن فى زمانه أعلم منه بالنحو واللغة والأشعار وأيام العرب وما يتعلق بها ، متوفراً على علوم الحكمة. وأثنى عليه صاحب المغرب قائلاً : لا يعلم بالأندلس أشد اعتناء من هذا الرجل باللغة ، ولا أعظم تواليف ، تفخر مرسية به أعظم فخر ، طرّزت به برد الدهر ، وهو عندى فوق أن يوصف بحافظ أو عالم.

علومه وتخصصه :

كان ابن سيده فقيهاً [١] لغويّا نحويّا أديباً منطيقاً ، قال فيه السيوطى : لم يكن فى زمانه أعلم منه بالنحو واللغة والأشعار وأيام العرب وما يتعلق بها متوفراً على علوم الحكمة.

وكان له علم بالقراءات ، ولقد كان شيخه أبو عمر الطلمنكى إماماً مقرئاً ، « ويتبين من المحكم أن مؤلفه كان على جانب كبير من العلم بالقراءات ، ولعله أخذ علمه بها من إقامته بمدينة « دانية » التى اشتهرت بأن أهلها أقرأ أهل الأندلس ؛ لأن أميرها مجاهد العامرى ـ كان يستجلب القراء ، ويتفضل عليهم وينفق عليهم الأموال » [٢].

وإلى جانب دراسته اللغة والنحو والأدب عنى بالمنطق عناية طويلة ، وارتضى فيه مذهب متى بن يونس [٣]. ولعل ذلك مما حدى بالسيوطى أن يقول : « متوفراً على علوم الحكمة » على اعتبار أن المشتغلين بالمنطق كانوا يسمونه بهذا الاسم. ولذا قالت عنه دائرة المعارف : منطيق. بل صرح هو باشتغاله به كما سيأتى.

وكان لابن سيده اشتغال بالشعر حتى أنه كانت بينه وبين الأمير الموفق نبوة فبعث إليه بقصيدة يعتذر فيها.

قال فى المغرب : ومن شعره قوله :

لا تضجرن فما سواك مؤمَّلُ

ولديك يحسنُ للكرام تذلُّلُ

وإذا السحاب أتت بواصل درها

فمنِ الذى فى الرِّىِّ عنها يسأل

أنت الذى عودتنا طلب المنى

لا زلت تعلم فى العلا ما يُجْهلُ

لكن أكثر شهرته فى علم اللغة حتى لقب به كما فى لسان الميزان والمغرب ، ولقد عرف


[١] لم يصفه بذلك إلا دائرة المعارف ، وسيأتى فى اعتذار ابن حجر عن الطعون الموجهة فى ابن سيده وأن ابن حجر قال : لم يكن فقيهاً.

[٢] انظر معجم البلدان لياقوت ( دانية ).

[٣] مقدمة محققى المحكم ص ٥.