خورشيد، و ماه به دور زمين گردش مى‌كند، و اين گردش به قدرى حساب شده است كه حتى لحظه‌اى پس و پيش نمى‌شود، و اين ممكن نيست مگر در سايه يك علم و قدرت بى‌انتها كه هم طرح آن را بريزد و هم آن را دقيقا اجرا كند.

و لذا در پايان آيه مى‌گويد: «اين اندازه‌گيرى خداوندى است كه هم توانا است و هم دانا» (ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ).

(آيه ٩٧)- در تعقيب آيه قبل كه اشاره به نظام گردش آفتاب و ماه شده بود، در اينجا به يكى ديگر از نعمتهاى پروردگار اشاره كرده و مى‌گويد: «او كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد تا در پرتو آنها راه خود را در تاريكى صحرا و دريا، در شبهاى ظلمانى، بيابيد» (وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ).

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «نشانه‌ها و دلايل خود را براى افرادى كه اهل فكر و فهم و انديشه‌اند روشن ساختيم» (قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ).

انسان هزاران سال است كه با ستارگان آسمان و نظام آنها آشنا است، لذا براى جهت يابى در سفرهاى دريايى و خشكى بهترين وسيله او، همين ستارگان بودند.

مخصوصا در اقيانوسهاى وسيع كه هيچ نشانه‌اى براى پيدا كردن راه مقصد در دست نيست و در آن زمان دستگاه قطب‌نما نيز اختراع نشده بود وسيله مطمئنى جز ستارگان آسمان وجود نداشت، همانها بودند كه ميليونها بشر را از گمراهى و غرقاب نجات مى‌دادند و به سر منزل مقصود مى‌رسانيدند.

(آيه ٩٨)- در اين آيه نيز دلايل توحيد و خداشناسى تعقيب شده است، زيرا قرآن براى اين هدف گاهى انسان را در آفاق و جهانهاى دور دست سير مى‌دهد، و گاهى او را به سير در درون وجود خويش دعوت مى‌نمايد، نخست مى‌گويد: «او كسى است كه شما را از يك انسان آفريد» (وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ).

يعنى، شما با اين همه چهره‌هاى گوناگون، ذوقها و افكار متفاوت، و تنوع وسيع در تمام جنبه‌هاى وجودى، همه از يك فرد آفريده شده‌ايد، و اين نهايت عظمت خالق و آفريدگار را مى‌رساند كه چگونه از يك مبدء اين همه چهره‌هاى‌