برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧١ - فضيلت تلاوت اين سوره

مجددا در ذيل آيه مردم را به پرهيزكارى و تقوا دعوت مى‌كند و مى‌فرمايد: «از خدايى بپرهيزيد كه در نظر شما عظمت دارد و به هنگامى كه مى‌خواهيد چيزى از ديگرى طلب كنيد نام او را مى‌بريد» (وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ).

و اضافه مى‌كند: «از خويشاوندان خود و (قطع پيوند آنها) بپرهيزيد» (وَ الْأَرْحامَ).

ذكر اين موضوع در اينجا نشانه اهميت فوق العاده‌اى است كه قرآن براى صله رحم قائل است.

در پايان آيه مى‌افزايد: «خداوند مراقب شماست» (إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً).

و تمام اعمال و نيات شما را مى‌بيند و در ضمن نگهبان شما در برابر حوادث است.

(آيه ٢)

شأن نزول:

شخصى از قبيله «بنى غطفان» برادر ثروتمندى داشت كه از دنيا رفت، و او به عنوان سرپرستى از يتيمان برادر، اموال او را به تصرف در آورد، و هنگامى كه برادرزاده به حدّ رشد رسيد، از دادن حق او امتناع ورزيد، موضوع را به خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عرض كردند، آيه نازل گرديد، و مرد غاصب بر اثر شنيدن آن توبه كرد و اموال را به صاحبش بازگرداند و گفت: اعوذ باللّه من الحوب الكبير: «به خدا پناه مى‌برم از اين كه آلوده به گناه بزرگى شوم».

تفسير:

خيانت در اموال يتيمان ممنوع- در هر اجتماعى بر اثر حوادث گوناگون پدرانى از دنيا مى‌روند و فرزندان صغيرى از آنها باقى مى‌مانند.

در اين آيه سه دستور مهم در باره اموال يتيمان داده شده است.

١- نخست دستور مى‌دهد كه: «اموال يتيمان را (به هنگامى كه رشد پيدا كنند) به آنها بدهيد» (وَ آتُوا الْيَتامى‌ أَمْوالَهُمْ).

يعنى، تصرف شما در اين اموال تنها به عنوان امين و ناظر است نه مالك.

٢- دستور بعد براى جلوگيرى از حيف و ميلهايى است، كه گاهى سرپرستهاى يتيمان به بهانه اين كه تبديل كردن مال به نفع يتيم است يا تفاوتى با هم ندارد، و يا اگر بماند ضايع مى‌شود، اموال خوب و زبده يتيمان را بر مى‌داشتند