برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٨ - نفوذ آيات قرآن در دلهاى مسلمانان

آنها به خاطر لجاجت روى پيشنهاد خود، دائر به جنگ كردن در خود مدينه، و با ترس از ضربات دشمن و يا بى‌علاقگى به اسلام از شركت در ميدان جنگ خوددارى كردند.

«ولى خداوند به آنچه منافقان كتمان مى‌كنند آگاهتر است» (وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ).

هم در اين جهان پرده از چهره آنان برداشته و قيافه آنها را به مسلمانان نشان مى‌دهد و هم در آخرت به حساب آنها رسيدگى خواهد كرد.

(آيه ١٦٨)- گفته‌هاى بى‌اساس منافقان! منافقان علاوه بر اين كه خودشان از جنگ احد كناره‌گيرى كردند به هنگام بازگشت مجاهدان زبان به سرزنش آنها گشودند؛ قرآن در اين آيه به گفتار بى‌اساس آنها پاسخ مى‌دهد و مى‌گويد: «آنها كه از جنگ كناره گيرى كردند و در باره برادران خود گفتند اگر از ما اطاعت كرده بودند هيچ گاه كشته نمى‌شدند، به آنها بگو: اگر قادر به پيش بينى حوادث آينده هستيد مرگ را از خودتان دور سازيد اگر راست مى‌گوييد» (الَّذِينَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ).

(آيه ١٦٩)- زندگان جاويد! اين آيه و دو آيه بعد از آن، بعد از حادثه احد نازل شده است. اما مضمون و محتواى آن تعميم دارد و همه شهدا حتى شهداى بدر را كه چهارده نفر بودند شامل مى‌شود و در آن مقام شامخ و بلند شهيدان را ياد كرده و مى‌گويد: «اى پيامبر! هرگز گمان مبر آنها كه در راه خدا كشته شدند مرده‌اند» (وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً).

در اينجا روى سخن فقط به پيامبر است تا ديگران حساب خود را بكنند.

«بلكه آنها زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند»! (بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ).

منظور از حيات و زندگى در اينجا همان حيات و زندگى برزخى است كه ارواح در عالم پس از مرگ دارند و اين اختصاصى به شهيدان ندارد، ولى از آنجا كه شهيدان به قدرى غرق مواهب حيات معنوى هستند كه گويا زندگى ساير برزخيان‌