برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥١ - سؤال كردن بدون حاجت حرام است

تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ). «و به آنها ستمى نخواهد شد» بلكه هر چه مى‌بينند نتيجه اعمال خودشان است‌ (وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ).

جالب توجه اين كه در تفاسير نقل شده كه اين آيه آخرين آيه‌اى است كه بر پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله نازل شده است و با توجه به مضمون آن اين موضوع هيچ بعيد به نظر نمى‌رسد.

«رباخوارى» از نظر اخلاقى اثر فوق العاده بدى در روحيه وام گيرنده به جا مى‌گذارد و كينه او را در دل خودش مى‌يابد و پيوند تعاون و همكارى اجتماعى را بين افراد و ملتها سست مى‌كند.

در روايات اسلامى در مورد تحريم ربا مى‌خوانيم: هشام بن سالم مى‌گويد، امام صادق عليه السّلام فرمودند: انّما حرّم اللّه عزّ و جلّ الرّبوا لكيلا يمتنع النّاس من اصطناع المعروف: «خداوند ربا را حرام كرده تا مردم از كار نيك امتناع نورزند» [١].

(آيه ٢٨٢)- تنظيم اسناد تجارى در طولانى‌ترين آيه قرآن.

بعد از بيان احكامى كه مربوط به انفاق در راه خدا و همچنين مسأله رباخوارى بود در اين آيه كه طولانى‌ترين آيه قرآن است، احكام و مقررات دقيقى براى امور تجارى و اقتصادى بيان كرده تا سرمايه‌ها هر چه بيشتر رشد طبيعى خود را پيدا كنند و بن بست و اختلاف و نزاعى در ميان مردم رخ ندهد.

در اين آيه نوزده دستور مهم در مورد داد و ستد مالى به ترتيب ذيل بيان شده است. ١- در نخستين حكم مى‌فرمايد: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هنگامى كه بدهى مدت دارى (به خاطر وام دادن يا معامله) به يكديگر پيدا كنيد آن را بنويسيد» (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ).

ضمنا از اين تعبير، هم مسأله مجاز بودن قرض و وام روشن مى‌شود و هم تعيين مدت براى وامها. همچنين آيه مورد بحث شامل عموم بدهيهايى مى‌شود كه در معاملات وجود دارد مانند سلف و نسيه، در عين اين كه قرض را هم شامل مى‌شود.

[١] براى شرح بيشتر در باره زيانهاى رباخوارى به كتاب «خطوط اساسى اقتصاد اسلامى» نوشته آية اللّه مكارم شيرازى مراجعه فرمائيد.