برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٩ - ادامه سوره أنعام
كافى هشدار به آنها داده شده و اتمام حجت گرديده است.
لذا خداوند در روز قيامت به آنها مىگويد: «اى جمعيت جن و انس آيا رسولانى از شما به سوى شما نيامدند و آيات مرا بازگو نكردند و در باره ملاقات چنين روزى به شما اخطار ننمودند» (يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا).
سپس مىگويد: از آنجا كه روز رستاخيز روز كتمان نيست و نشانههاى همه چيز آشكار است و هيچ كس نمىتواند چيزى را پنهان دارد، «همگى در برابر اين پرستش الهى، اظهار مىدارند: ما بر ضد خود گواهى مىدهيم و اعتراف مىكنيم» كه چنين رسولانى آمدند و پيامهاى تو را به ما رسانيدند اما مخالفت كرديم (قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا).
آرى! دلايل كافى از طرف پروردگار در اختيار آنها بود و آنها راه را از چاه مىشناختند «ولى زندگى فريبنده دنيا و زرق و برق وسوسهانگيز آن، آنها را فريب داد» (وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا). بار ديگر قرآن تأكيد مىكند كه «آنها با صراحت به زبان خود گواهى مىدهند كه راه كفر پوييدند و در صف منكران حق قرار گرفتند» (وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ).
(آيه ١٣١)- در اين آيه همان مضمون آيه گذشته را، اما به صورت يك قانون كلى و سنت هميشگى الهى، بازگو مىكند كه «اين به خاطر آن است كه پروردگار تو هيچ گاه مردم شهرها و آباديها را به خاطر ستمگريهايشان، در حالى كه غافلند، هلاك نمىكند» مگر اين كه رسولانى به سوى آنها بفرستد و آنها را متوجه زشتى اعمالشان سازد و گفتنيها را بگويد (ذلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها غافِلُونَ).
ممكن است كلمه «بظلم» به اين معنى باشد كه خدا افراد غافل را از روى ظلم و ستم كيفر نمىدهد زيرا كيفر دادن آنها در اين حال، ظلم و ستم است و خداوند برتر از اين است كه در باره كسى ستم كند.
(آيه ١٣٢)- و سر انجام آنها را در اين آيه خلاصه كرده، چنين مىگويد: «هر يك از اين دستهها (نيكوكار و بدكار، فرمانبردار و قانون شكن، حق طلب و ستمگر)