برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٥ - يك امتياز بزرگ اسلام

خدا از جزئيات اين جهان آگاهى ندارد، نفى مى‌كند، و صريحا مى‌گويد كه خدا از همه كليات و جزئيات آگاهى كامل دارد.

و اما اثر تربيتى آن روشن است، زيرا ايمان به اين علم وسيع پهناور به انسان مى‌گويد تمام اسرار وجود تو، اعمال و گفتار تو، نيات و افكار تو، همگى براى ذات پاك او آشكار است با چنين ايمانى چگونه ممكن است انسان مراقب حال خويش نباشد و اعمال و گفتار و نيّات خود را كنترل نكند.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «هيچ تر و خشكى نيست، مگر اين كه در كتاب مبين (و در مقام علم پروردگار) ثبت است» (وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ).

(آيه ٦٠)- در اين آيه بحث را به احاطه علم خداوند به اعمال انسان كه هدف اصلى است، كشانيده و قدرت قاهره خدا را نيز مشخص مى‌سازد، تا مردم از مجموع اين بحث نتايج تربيتى لازم را بگيرند.

نخست مى‌گويد «او كسى است كه روح شما را در شب قبض مى‌كند، و از آنچه در روز انجام مى‌دهيد و به دست مى‌آوريد آگاه است» (وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ).

سپس مى‌گويد: اين نظام خواب و بيدارى تكرار مى‌شود، شب مى‌خوابيد «و روز شما را بيدار مى‌كند و اين وضع هم چنان ادامه دارد تا پايان زندگى شما فرا رسد» (ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضى‌ أَجَلٌ مُسَمًّى).

سر انجام نتيجه نهايى بحث را چنين بيان مى‌كند: «سپس بازگشت همه به سوى خداست و شما را از آنچه انجام داده‌ايد آگاه مى‌سازد» (ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ).

(آيه ٦١)- در اين آيه باز براى توضيح بيشتر روى احاطه علمى خداوند نسبت به اعمال بندگان، و نگاهدارى دقيق حساب آنها براى روز رستاخيز چنين مى‌گويد: «او تسلط كامل بر بندگان خود دارد و حافظان و مراقبانى بر شما مى‌فرستد كه حساب اعمالتان را دقيقا نگاهدارى كنند» (وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ‌