برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٨ - زيانهاى شايعهسازى و نشر شايعات

زيرا بسيار مى‌شود كه اين اخبار، بى‌اساس بوده و از طرف دشمنان به منظورهاى خاصى جعل شده و اشاعه آن به زيان مسلمانان تمام مى‌گردد.

«در حالى كه اگر آن را به پيامبر و پيشوايان- كه قدرت تشخيص كافى دارند- بازگردانند، از ريشه‌هاى مسائل آگاه خواهند شد» (وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى‌ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ).

و بدون جهت نه مسلمانان را گرفتار عواقب غرور ناشى از پيروزيهاى خيالى مى‌كردند و نه روحيه آنها را به خاطر شايعات دروغين مربوط به شكست تضعيف مى‌نمودند.

زيانهاى شايعه‌سازى و نشر شايعات-

از بلاهاى بزرگى كه دامنگير جوامع مختلف مى‌شود و روح اجتماعى و تفاهم و همكارى را در ميان آنها مى‌كشد، مسأله شايعه‌سازى و نشر شايعات است، بطورى كه گاه يك نفر منافق مطلب نادرستى جعل مى‌كند و آن را به چند نفر مى‌گويد، و افرادى بدون تحقيق در نشر آن مى‌كوشند، و شايد شاخ و برگهايى هم از خودشان به آن مى‌افزايند، و بر اثر آن اضطراب و نگرانى در مردم ايجاد مى‌كنند.

گر چه اجتماعاتى كه در فشار و خفقان قرار دارند گاهى شايعه‌سازى و نشر شايعات را به عنوان يك نوع مبارزه و يا انتقامجويى تعقيب مى‌كنند ولى براى اجتماعات سالم نشر شايعات زيانهاى فراوانى به بار مى‌آورد.

به همين دليل اسلام صريحا هم با «شايعه‌سازى» مبارزه كرده و جعل و دروغ و تهمت را ممنوع مى‌شمارد و هم با نشر شايعات، و آيه فوق نمونه‌اى از آن است.

سپس در پايان آيه اشاره به اين حقيقت مى‌كند كه «اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نمى‌شد (و به وسيله راهنماييهاى پروردگار از چنگال اين گونه شايعات و عواقب وخيم آن نجات نمى‌يافتيد) بسيارى از شما در راههاى شيطانى گام مى‌نهاديد و تنها عده كمى بودند كه مى‌توانستند خود را از پيروى شيطان بر كنار دارند» (وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا).

يعنى تنها پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و صاحب نظران و دانشمندان مو شكاف و باريك بينند كه‌