(آيه ٧٤)- آماده ساختن مؤمنان براى جهاد. در اين آيه و چند آيه بعد از آن افراد با ايمان با منطق مؤثر و هيجان‌انگيزى دعوت به جهاد در راه خدا شده‌اند، در آغاز آيه مى‌فرمايد: «آنهايى بايد در راه خدا پيكار كنند كه آماده‌اند زندگى پست جهان ماده را با زندگى ابدى و جاويدان سراى ديگر مبادله نمايند» (فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ). يعنى تنها كسانى مى‌توانند جزء مجاهدان واقعى باشند كه آماده چنين معامله‌اى گردند.

سپس در ذيل آيه مى‌فرمايد: «سرنوشت چنين مجاهدانى كاملا روشن است، زيرا از دو حال خارج نيست يا شهيد مى‌شوند و يا دشمن را در هم مى‌كوبند و بر او پيروز مى‌گردند، در هر صورت پاداش بزرگى به آنها خواهيم داد» (وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً).

مسلما چنين سربازانى با چنين روحيه‌اى شكست در قاموسشان وجود ندارد و در هر دو صورت خود را پيروز مى‌بينند، حتى دانشمندان بيگانه‌اى كه در باره اسلام و پيروزيهاى سريع مسلمين، در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و بعد از آن، بحث كرده‌اند، اين منطق را يكى از عوامل مؤثر پيشرفت آنها دانسته‌اند.

(آيه ٧٥)- استمداد از عواطف انسانى. در آيه قبل از مؤمنان دعوت به جهاد شده، ولى روى ايمان به خدا و رستاخيز، و استدلال سود و زيان تكيه شده است، اما اين آيه دعوت به سوى جهاد بر اساس تحريك عواطف انسانى مى‌كند و مى‌گويد: «چرا شما در راه خدا و در راه مردان و زنان و كودكان مظلوم و بى‌دفاعى كه در چنگال ستمگران گرفتار شده‌اند مبارزه نمى‌كنيد آيا عواطف انسانى شما اجازه مى‌دهد كه خاموش باشيد و اين صحنه‌هاى رقت‌بار را تماشا كنيد»؟ (وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ).

سپس براى شعله‌ور ساختن عواطف انسانى مؤمنان مى‌گويد: «اين مستضعفان همانها هستند كه مى‌گويند خدايا! ما را از اين شهر (مكه) كه اهلش ستمگرند بيرون ببر» (الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها).

و نيز از خداى خود تقاضا مى‌كنند كه «ولى و سرپرستى براى حمايت ما از