برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦١ - نفوذ آيات قرآن در دلهاى مسلمانان

وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ).

(آيه ١٩١))- نقشه دلربا و شگفت انگيز اين جهان آنچنان قلوب صاحبان خرد را به خود جذب مى‌كند كه در جميع حالات به ياد پديد آوردنده اين نظام و اسرار شگرف آن مى‌باشند لذا آيه شريفه مى‌فرمايد: «خردمندان آنها هستند كه خدا را در حال ايستادن و نشستن و آنگاه كه بر پهلو خوابيده‌اند ياد مى‌كنند و در اسرار آفرينش آسمانها و زمين مى‌انديشند» (الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى‌ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ).

يعنى هميشه و در همه حال غرق اين تفكر حيات بخشند.

لذا خردمندان، با توجه به اين حقيقت، اين زمزمه را سر مى‌دهند كه:

«خداوندا! اين (دستگاه با عظمت) را بيهوده، نيافريده‌اى» و همه روى حكمت و هدف صحيحى آفريده شده‌ (رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا).

در اين موقع متوجه مسؤوليتهاى خود مى‌شوند، و از خدا تقاضاى توفيق انجام آنها را مى‌طلبند، تا از كيفر او در امان باشند و لذا مى‌گويند: «خداوندا! تو منزه و پاكى ما را از عذاب آتش نگاهدار» (سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ).

(آيه ١٩٢))- «بار الها! هر كه را تو (بر اثر اعمالش) به دوزخ افكنى او را خوار و رسوا ساخته‌اى، و براى افراد ستمگر، ياورى نيست» (رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ).

از اين آيه استفاده مى‌شود كه دردناكترين عذاب رستاخيز، همان رسوايى در پيشگاه خدا و بندگان خداست.

(آيه ١٩٣)- صاحبان عقل و خرد، پس از دريافت هدف آفرينش، اين نكته را نيز متوجه مى‌شوند، كه اين راه پرفراز و نشيب را بدون رهبران الهى، هرگز نمى‌توانند بپيمايند. لذا همواره منتظر شنيدن صداى مناديان ايمان هستند و تا نخستين نداى آنها را بشنوند به سرعت به سوى آنها مى‌شتابند، و با تمام وجود ايمان مى‌آورند و به پيشگاه پروردگار خود عرض مى‌كنند: «بار الها! ما صداى منادى توحيد را شنيديم كه ما را دعوت به سوى ايمان به پروردگارمان مى‌كرد، و به‌