برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٢ - نفوذ آيات قرآن در دلهاى مسلمانان

(آيه ١٣٨)- در اين آيه مى‌گويد: «آنچه در آيات فوق گفته شد بيانيه روشنى است براى همه انسانها و وسيله هدايت و اندرزى است براى همه پرهيزكاران» (هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ).

يعنى در عين اين كه اين بيانات جنبه همگانى و مردمى دارد تنها پرهيزكاران و افراد با هدف از آن الهام مى‌گيرند و هدايت مى‌شوند.

(آيه ١٣٩)

شأن نزول:

در مورد نزول اين آيه و چهار آيه بعد از آن روايات متعددى وارد شده كه از آنها استفاده مى‌شود اين چند آيه دنباله آياتى است كه در باره جنگ احد داشتيم، و اين آيات تجزيه و تحليلى است روى نتايج جنگ احد، زيرا همانطور كه گفتيم جنگ احد بر اثر نافرمانى و عدم انضباط نظامى جمعى از سربازان اسلام، در پايان به شكست انجاميد و جمعى از شخصيتها و چهره‌هاى برجسته اسلام از جمله «حمزه» عموى پيامبر، در اين ميدان شربت شهادت نوشيدند.

پيامبر همان شب با ياران خود به ميان كشتگان رفت و براى بزرگداشت ارواح شهداء بر سر جنازه يكايك آنها مى‌نشست و اشك مى‌ريخت و طلب آمرزش مى‌نمود، و سپس اجساد همه آنها در دامنه كوه احد در ميان اندوه فراوان به خاك سپرده شد، در اين لحظات حساس كه مسلمانان نياز شديد به تقويت روحى و هم استفاده معنوى از نتايج شكست داشتند اين آيات نازل گرديد.

تفسير:

نتايج جنگ احد- در اين آيه به مسلمانان هشدار داده، مى‌گويد افراد بيدار همانطور كه از پيروزيها استفاده مى‌كنند از شكستها نيز درس مى‌آموزند و در پرتو آن نقاط ضعفى را كه سر چشمه شكست شده، پيدا مى‌كنند و با برطرف ساختن آن براى پيروزى نهايى آماده مى‌شوند، لذا آيه شريفه مى‌فرمايد: «و سست نشويد و غمگين مگرديد شما برتريد اگر ايمان داشته باشيد» (وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ) يعنى، شكست شما در حقيقت به خاطر از دست دادن روح ايمان و آثار آن بوده.

(آيه ١٤٠)- در اين آيه درس ديگرى براى رسيدن به پيروزى نهايى به‌