برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٨ - نفوذ آيات قرآن در دلهاى مسلمانان

كه پس از جنگ احد نازل شده و مربوط به حوادث آن است.

به هر حال آيه مى‌گويد: «در باره سرنوشت (كافران يا مؤمنان فرارى از جنگ) كارى از دست تو ساخته نيست مگر اين كه خدا بخواهد آنها را ببخشد يا به خاطر ستمى كه كرده‌اند مجازاتشان كند» (لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ).

(آيه ١٢٩)- اين آيه در حقيقت تأكيدى است براى آيه قبل، مى‌گويد:

«و آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست، هر كس را بخواهد (و شايسته بداند) مى‌بخشد و هر كس را بخواهد مجازات مى‌كند» (وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ).

سپس مى‌افزايد: در عين حال كه مجازات او شديد است «او آمرزنده و مهربان است» و رحمت او بر غضب او پيشى مى‌گيرد (وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ).

(آيه ١٣٠)- تحريم رباخوارى! اين آيه و هشت آيه بعد از آن محتوى يك سلسله برنامه‌هاى اقتصادى، اجتماعى و تربيتى است. در اين آيه روى سخن را به مؤمنان كرده، مى‌فرمايد: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! ربا (و سود پول) را چند برابر نخوريد» (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافاً مُضاعَفَةً).

عرب در زمان جاهليت آلودگى شديدى به رباخوارى داشت، به همين دليل قرآن براى ريشه‌كن ساختن رباخوارى حكم تحريم را تدريجا و در چهار مرحله بيان كرده است:

١- در آيه ٣٩ سوره روم در باره «ربا» به يك پند اخلاقى قناعت شده.

٢- در آيه ١٦١ سوره نساء «ربا» به عنوان يك عادت زشت يهود مورد سرزنش قرار گرفته است.

٣- در آيات ٢٧٥ تا ٢٧٩ سوره بقره، نيز هر گونه رباخوارى را ممنوع و در حكم جنگ با خدا ذكر نموده است.

٤- و بالاخره در آيه مورد بحث، حكم تحريم ربا صريحا ذكر شده، امّا تنها به يك نوع از انواع ربا كه نوع شديد و فاحش آن است اشاره شده است.