ورزيدند) هيچ گاه توبه آنان قبول نمى‌شود (چرا كه از روى ناچارى صورت مى‌گيرد) و آنها گمراهانند» چرا كه هم راه خدا را گم كرده‌اند و هم راه توبه را (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ).

توبه آنها ظاهرى است چرا كه وقتى پيروزى طرفداران حق را ببينند از روى ناچارى اظهار پشيمانى و توبه مى‌كنند و طبيعى است كه چنين توبه‌اى پذيرفته نشود.

(آيه ٩١)- در اين آيه به دنبال اشاره‌اى كه در آيه قبل به توبه‌هاى بيهوده شد سخن از كفّاره بيهوده مى‌گويد، مى‌فرمايد: «كسانى كه كافر شدند و در حال كفر از دنيا رفتند اگر تمام روى زمين پر از طلا باشد و آن را به عنوان «فديه» (و كفاره اعمال زشت خويش) بپردازند هرگز از آنها پذيرفته نخواهد شد» (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْ‌ءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدى‌ بِهِ).

روشن است كفر تمام اعمال نيك انسان را بر باد مى‌دهد و اگر تمام روى زمين پر از طلا باشد و در راه خدا انفاق كنند پذيرفته نخواهد شد و صد البته اگر چنين چيزى در قيامت در اختيار آنها باشد و بدهند پذيرفته نيست.

و در پايان آيه به نكته ديگرى اشاره فرموده مى‌گويد: «آنها كسانى هستند كه مجازات دردناك دارند و ياورى ندارند» (أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ).

يعنى، نه تنها فديه و انفاق به حال آنها سودى ندارد بلكه شفاعت شفاعت كنندگان نيز شامل حال آنها نمى‌شود زيرا شفاعت شرايطى دارد كه يكى از مهمترين آنها ايمان به خداست و اصولا شفاعت به اذن خدا است.

آنها هرگز از چنين افراد نالايق شفاعت نمى‌كنند كه شفاعت نيز لياقتى لازم دارد چرا كه اذن الهى شامل افراد نالايق نمى‌شود.

آغاز جزء چهارم قرآن مجيد

ادامه سوره آل عمران‌

(آيه ٩٢)- در اين آيه به يك نشانه ايمان اشاره كرده، مى‌گويد: «شما هرگز به حقيقت برّ و نيكى نمى‌رسيد مگر اين كه از آنچه دوست مى‌داريد در راه خدا