برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٦ - انحرافات تدريجى

در موقع جنگ با دشمن، صبر و استقامت به خرج مى‌دهند، و در برابر اين حوادث زانو نمى‌زنند» (وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ).

و در پايان آيه به عنوان جمع بندى و تأكيد بر شش صفت عالى گذشته مى‌گويد: «آنها كسانى هستند كه راست مى‌گويند و آنان پرهيزكارانند» (أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ).

راستگويى آنها از اينجا روشن مى‌شود كه اعمال و رفتارشان از هر نظر با اعتقاد و ايمانشان هماهنگ است، و تقوا و پرهيزكاريشان از اينجا معلوم مى‌شود كه آنها هم وظيفه خود را در برابر «اللّه» و هم در برابر نيازمندان و محرومان و كل جامعه انسانى و هم در برابر خويشتن خويش انجام مى‌دهند.

جالب اين كه شش صفت برجسته فوق هم شامل اصول اعتقادى و اخلاقى و هم برنامه‌هاى عملى است.

آيه ١٧٨-

شأن نزول:

عادت عرب جاهلى بر اين بود كه اگر كسى از قبيله آنها كشته مى‌شد تصميم مى‌گرفتند تا آنجا كه قدرت دارند از قبيله قاتل بكشند، و اين فكر تا آنجا پيش رفته بود كه حاضر بودند بخاطر كشته شدن يك فرد تمام طايفه قاتل را نابود كنند اين آيه نازل شد و حكم عادلانه قصاص را بيان كرد.

اين حكم اسلامى، در واقع حد وسطى بود ميان دو حكم مختلف كه آن زمان وجود داشت بعضى قصاص را لازم مى‌دانستند و بعضى تنها ديه را لازم مى‌شمردند، اسلام قصاص را در صورت عدم رضايت اولياى مقتول، و ديه را به هنگام رضايت طرفين قرار داد.

تفسير:

قصاص مايه حيات شماست! از اين آيه به بعد يك سلسله از احكام اسلامى مطرح مى‌شود نخست از مسأله حفظ احترام خونها آغاز مى‌كند، و خط بطلان بر آداب و سنن جاهلى مى‌كشد، مؤمنان را مخاطب قرار داده چنين مى‌گويد:

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد حكم قصاص در مورد كشتگان بر شما نوشته شده است» (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى‌).

انتخاب واژه «قصاص» نشان مى‌دهد كه اولياء مقتول حق دارند نسبت به‌