برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥ - انحرافات تدريجى

آورده‌اند» (وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ).

پس از ايمان به مسأله انفاق و ايثار و بخششهاى مالى اشاره مى‌كند، و مى‌گويد: «مال خود را با تمام علاقه‌اى كه به آن دارند به خويشاوندان و يتيمان و مستمندان و واماندگان در راه، و سائلان و بردگان مى‌دهند» (وَ آتَى الْمالَ عَلى‌ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقابِ). بدون شك گذشتن از مال و ثروت براى همه كس كار آسانى نيست. چرا كه حبّ آن تقريبا در همه دلها است، و تعبير عَلى‌ حُبِّهِ‌ نيز اشاره به همين حقيقت است كه آنها در برابر اين خواسته دل براى رضاى خدا مقاومت مى‌كنند.

سومين اصل از اصول نيكيها را برپا داشتن نماز مى‌شمرد و مى‌گويد: «آنها نماز را برپا مى‌دارند» (وَ أَقامَ الصَّلاةَ).

چهارمين برنامه آنها را اداى زكات و حقوق واجب مالى ذكر كرده، مى‌گويد:

«آنها زكات را مى‌پردازند» (وَ آتَى الزَّكاةَ).

بسيارند افرادى كه در پاره‌اى از موارد حاضرند به مستمندان كمك كنند اما در اداى حقوق واجب سهل‌انگار مى‌باشند، و به عكس گروهى غير از اداى حقوق واجب به هيچ گونه كمك ديگرى تن در نمى‌دهند، آيه فوق نيكوكار را كسى مى‌داند كه در هر دو ميدان انجام وظيفه كند.

پنجمين ويژگى آنها را وفاى به عهد مى‌شمرد، و مى‌گويد: «كسانى هستند كه به عهد خويش به هنگامى كه پيمان مى‌بندند وفا مى‌كنند» (وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا).

چرا كه سرمايه زندگى اجتماعى اعتماد متقابل افراد جامعه است، لذا در روايات اسلامى چنين مى‌خوانيم كه مسلمانان موظفند سه برنامه را در مورد همه انجام دهند، خواه طرف مقابل، مسلمان باشد يا كافر، نيكوكار باشد يا بدكار، و آن سه عبارتند از: وفاى به عهد، اداى امانت و احترام به پدر و مادر.

و بالاخره ششمين و آخرين برنامه اين گروه نيكوكار را چنين شرح مى‌دهد:

«كسانى هستند كه در هنگام محروميت و فقر، و به هنگام بيمارى و درد، و همچنين‌