را از ساير صحابه رسول خدا صلى الله عليه و آله كه داراى ايمان واقعى بودند تشخيص دهيم؟ پاسخ اين است كه بلى. وسيله تشخيص و راه شناخت وجود دارد و آن را هم خود رسول خدا صلى الله عليه و آله در اختيار پيروانش قرار داده و در كتب حديثى و در منابع اولى اهل سنت و شيعه از امير مؤمنان عليه السلام نقل گرديده است كه فرمود: «والذى فلق الحبة وبرأ النسمة انه لعهد النبى الامى أن لا يحبّنى إلا مؤمن ولا يبغضنى إلا منافق». [١] قابل ذكر است كه اين حديث را نسائى در سنن خود در باب مستقلى تحت عنوان «علّامة المنافق» نقل نموده است. و جالب اين است كه اين علّامت در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله مورد استفاده و بهره بردارى صحابه واقعى قرار مى گرفت و آنان چهره هاى منافق را با بغض و دشمنى آنها نسبت به امير مؤمنان عليه السلام مى شناختند. به طورى كه از صحابه بزرگوار «ابوذر رحمه الله» نقل شده است كه: «ما كنا نعرف المنافقين الا بتكذيبهم اللّه ورسوله والتخلف عن الصلوة والبغض لعلى ابن ابى طالب». [٢] و ابو سعيد خدرى مى گويد: «انا كنا لنعرف المنافقين نحن معاشر الانصار ببغضهم على بن ابى طالب». [٣] همين مضمون از تعدادى ديگر از صحابه مانند عبداللّه بن عباس، جابر بن عبداللّه انصارى، انس بن مالك، عمران بن حصين، ام المؤمنين عايشه و ام سلمه نقل گرديده است. [٤]

[١] سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و انسان را آفريد اين پيمانيست از پيامبر امى بر من كه مرا دوست نمى دارد مگر مؤمن و دشمن نمى دارد مگر شخص منافق. صحيح مسلم، ج ١، باب الدليل على ان حب الانصار وعلى من الايمان، حديث شماره ٧٨؛ سنن ابن ماجه، ج ١، مقدمه باب ١١، حديث ١١٤؛ سنن نسائى، ج ٨، باب علّامة المنافق.[٢] .. ما منافقين را از سه راه مختلف مى شناختيم: با انكار نمودن خدا و رسولش و با تخلف از نماز و با عداوت و دشمنى على ابن ابيطالب عليه السلام . مستدرك صحيحين، ج ٣، ص ١٢٩؛ كنز العمال، ج ١٥، ص ١٩ به نقل از معالم المدرستين، ج ١، ص ١٠٠.[٣] ما گروه انصار منافقين را از راه دشمنى آنان نسبت به على ابن ابيطالب مى شناختيم. سنن ترمذى، جلد ٥، كتاب المناقب، باب ٨٣، حديث ٣٠٠.[٤] معالم المدرستين علّامه عسكرى، جلد ١، صفحه ١٠٠ مراجعه شود.