مقصود از قراين، امورى است كه به نحوى ارتباطى لفظى يا معنوى با كلام داشته و در فهم مفاد كلام و درك مراد گوينده مؤثر باشد. [٢] ضرورت گردآورى قرينه ها براى انتقال از معناى ظاهرى و اوليه متن به مراد جدى و حقيقى معصوم عليه السلام امرى غير قابل كتمان است. جمع آورى تمام قرينه هاى لفظى و غير لفظى، پيوسته و ناپيوسته، براى فهم عميق و درست و درك مقصود نهايى حديث در تمام عرصه هاى اخلاقى، فقهى، اعتقادى و... ضرورت دارد و گاه فهم اوليه ما را دگرگون مى سازد. توجه به قراين مختلف در چگونگى تعامل و برخورد ما با حديث نيز اثرگذار است؛ چون گاه، الفاظ حديث به گونه اى است كه معناى عام يا مطلق از آن فهميده مى شود، اما وقتى كه از شرايط و جو صدور آن آگاه مى شويم، خلاف آن برداشت مى شود. گاهى نيز الفاظ حديث ظاهرا مبهم و مجمل است كه با شناخت فضاى صدور رفع مى شود. از اين رو، اگر امرى در عهد صدور جايز دانسته شده است، بايد تمام آنچه را كه در اين تجويز مى توانسته دخالت داشته باشد، لحاظ گردد وگرنه، تعميم حكم با منظور نكردن شرايط خارجى آن زمان خطا خواهد بود. توجه به اين نكات در رفع تنافى ظاهرى احاديث با يكديگر بسيار كارآمد است و ملّا صالح از اين روش در جمع بين دو دسته از احاديث ـ كه در تشويق به اعتزال و نهى از آميزش با مردم و دسته ديگر بر عكس آن است ـ استفاده كرده است و هر دو دسته را صحيح مى داند؛ چرا كه داراى مصالح و شرايط متفاوت است و بر حسب تفاوت اشخاص و اوقات تغيير مى كند. وى در اين زمينه، به طور مفصل، بحث مى كند و ائمه معصوم عليهم السلام را در حكم طبيبانى مى داند كه به درمان امراض نفوس مى پردازند و چون

[١] همان، ج٣، ص١٥٨.[٢] همان، ج١، ص١٦٠.[٣] همان، ج٣، ص١٣٠.[٤] همان، ج١، ص١٩٧.[٥] همان، ج١، ص٢٩٠ و ج٢، ص١٨.[٦] همان، ج٢، ص١٨٣ و ص٢٧٦.[٧] همان، ج٢، ص٩٧.[٨] همان، ج١، ص١٠٣.[٩] همان، ج١، ص١٠٣.[١٠] همان، ج٢، ص١٧٧.[١١] همان، ج٢، ص١٥١.[١٢] همان، ج٢، ص١٩٢.[١٣] همان، ج٢، ص١٩٣.[١٤] همان، ج١، ص١٣١.[١٥] همان، ج١، ص٢٩٦.[١٦] همان، ج٣، ص١١٧.[١٧] همان، ج١، ص٢٦٤.[١٨] همان، ج١، ص٢٢٥.[١٩] همان، ج١، ص٢٥٥.[٢٠] همان، ج١، ص٩٦.[٢١] همان، ج٢، ص٢٠٦.[٢٢] همان، ج ١ ص ٣٩.[٢٣] همان، ج٢، ص٣٦.[٢٤] همان، ج٢، ص١١٤.[٢٥] همان، ج١، ص١٩٤.[٢٦] همان، ج١، ص٣٠٧، ٢٩٥، ١٨٠ و ج٢، ص١٨٩، ٣٦٢.[٢٧] همان، ج٢، ص٦٢ و ١٤٢.[٢٨] همان، ج١، ص٨٩ و ج٢، ص٢٣٢.[٢٩] همان، ج،١ ص١٤٦ و ١٥٠.[٣٠] همان، ج١، ص١٤٦؛ ج٢ ص ١٠٧، ١٧٩؛ ج١، ص٢٩٠؛ ج٢، ص١٧٥، ج١، ص١٥٠؛ ج١، ص١٥٢.[٣١] همان، ج١، ص٣٠٥.[٣٢] روش شناسى تفسير قرآن، ص١١٠.[٣٣] شرح اُصول الكافى، ج١، ص١٥٩.[٣٤] همان، ج١، ص٢٣١.[٣٥] روش فهم حديث، ص١٢٢.[٣٦] شرح اُصول الكافى، ج٢، ص٣٣٢.[٣٧] همان، ج٢، ص٣٤٤.[٣٨] همان، ج٢، ص٢٣١.[٣٩] همان، ج٢، ص٣٢٨.[٤٠] همان، ج٣، ص١٢٢.[٤١] همان، ج٣، ص١٦٣.[٤٢] همان، ج٢، ص٢٨٢ و ٢٨١.[٤٣] همان، ج٢، ص٢٣١.[٤٤] همان، ج١، ص٧٣.[٤٥] همان، ج٢، ص٦٢ .[٤٦] همان، ج١، ص١٥٢.[٤٧] همان، ج١، ص١٦٩.[٤٨] همان، ج١، ص١٨٤.