است كمتر بوده و از قوت بيشترى برخوردار خواهد گرديد و از اين جا است كه علما و محدثين شيعه و اهل سنت اين نوع حديث ها را جمع آورى و در مجموعه هاى مستقل و جداگانه نقل نموده اند و در اصطلاح محدثين شيعه اين مجموعه ها قرب الاسناد و در ميان محدثين اهل سنت «عوالى» ناميده شده اند. {-١-}

٣. كلينى و انتخاب حديث هاى عالى السند

مرحوم كلينى در كافى معمولاً احاديث را با چهار يا پنج واسطه از يكى از ائمه عليهم السلام نقل مى كند و اگر مى خواست همين حديث ها را از يكى از خلفا و يا فرزندان شان نقل كند، به دو برابر واسطه نيازمند بود. توضيح اين كه: مرحوم كلينى كه در سال ٣٢٩ از دنيا رفته با ائمه هدى عليهم السلام داراى فاصله زمانى كم مى باشد، مثلاً، با حضرت رضا و با امام صادق عليهماالسلام به ترتيب يكصد و بيست و پنج و يكصد و هشتاد سال فاصله زمانى دارد. [٢] در صورتى كه اين فاصله در مورد فرزندان خلفا مثلاً عايشه و عبداللّه بن عمر دويست و هفتاد و دويست و پنجاه و شش سال يعنى بيش از دو برابر فاصله زمانى ياد شده مى باشد. [٣] و به همين نسبت سند حديث، طولانى و تعداد ناقلين آن به بيش از دو برابر و به جاى پنج نفر به ده تا دوازده نفر مخصوصا در مورد خود خلفا ارتقاء مى يابد.

٤. حديث مطمئن و حديث مطمئن تر:

مطلب مهم اين كه خلفا و فرزندان شان را نه شما معصوم از خطا و اشتباه مى دانيد و نه خودشان، پس اين سؤال هميشه وجود دارد كه آيا آنان در نسبت منقولات خود به رسول خدا صلى الله عليه و آله علم و يقين داشتند؟ و يا اين كه در همه آنها اين احتمال قوى وجود دارد همان پاسخ را بگويند كه خليفه اول به دخترش گفت (مى ترسم در ميان اين

[١] در كشف الظنون ١٤ تأليف به عنوان عوالى از محدثين اهل سنت و در (الذريعه) ٧ تأليف به عنوان قرب الاسناد از محدثين شيعه معرفى شده است.[٢] رحلت اين دو امام به ترتيب سال ٢٠٣ و ١٤٨ مى باشد.[٣] عايشه در سال ٥٧ و عبداللّه در ٧٣ بدرود حيات گفته است.