كافى نيست، بلكه كلينى عمده قريب به اتفاق رواياتش را از هشت نفر زير نقل كرده است: [١] ١. على بن ابراهيم قمى با ٧٠٦٨ روايت؛ ٢. محمد بن يحياى عطار اشعرى قمى با ٥٠٧٣ روايت؛ ٣. ابوعلى اشعرى قمى با ٨٧٥ روايت؛ ٤. ابن عامر حسين بن محمد اشعرى قمى با ٨٣٠ روايت؛ ٥ . محمد بن اسماعيل نيشابورى با ٧٥٨ روايت؛ ٦ . حميد بن زياد كوفى با ٤٥٠ روايت؛ ٧ . احمد بن ادريس اشعرى قمى ١٥٤ روايت؛ ٨ . على بن محمد [٢] با ٧٦ روايت. سلسله مشايخ كافى نشان دهنده سفرهاى علمى كلينى در طلب حديث به شهرهاى قم، كوفه، بغداد و احتمالاً نيشابور است، هم چنان كه وجود تعداد قابل توجهى از مشايخ قمى در اين فهرست بر حضور جدى مدرسه قم در مجموعه كافى دلالت دارد. به هر روى، كلينى پس از دوره طلب حديث به شهر رى بازگشته و به عنوان محدثى مورد اعتماد براى شيعيان اين شهر شناخته مى شود و احتمالاً از آن زمان به تأليف كتاب كافى مى پردازد كه در عرض بيست سال به پايان مى رسد. [٣] كلينى در سال ٣٢٧ق در زمان خلافت مقتدر عباسى، رى را به سوى بغداد ترك كرده و دو سال پايانى عمر خود را در اين شهر سپرى مى كند و به همين مناسبت به «بغدادى» و «سلسلى» [٤] معروف مى شود. [٥] در مورد دلايل اين مهاجرت، سخن روشنى از سوى

[١] ر.ك: خويى، معجم رجال الحديث، ذيل هر يك از افراد نام برده شده و نيز براى آگاهى بيشتر ر.ك: معارف، پژوهش در تاريخ حديث شيعه، ص ٣٥٨ ـ ٣٥٩.[٢] در مورد هويت اين شخص اختلاف نظر است با اين حال، نظر عمده رجال نويسان بين خواهرزاده برقى نويسنده كتاب محاسن يا پدر بزرگ وى در گردش است.[٣] نجاشى، همان، ص ٣٧٧.[٤] منسوب به محله اى در بغداد به نام «درب السلسله» ر.ك: زبيدى، همان، ج ٩، ص ٣٢٩.[٥] بحرالعلوم، الفوائد الرجاليه، ج ٣، ص ٣٢٥.