١٧٠٣٨.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : القَصدُ إلَى اللّه ِ بالقُلوبِ أبلَغُ مِن القَصدِ إلَيهِ بالبَدَنِ ، و حَرَكاتُ القُلوبِ أبلَغُ مِن حَرَكاتِ الأعمالِ . [٢]

١٧٠٣٩.الإمامُ الجوادُ عليه السلام : القَصدُ إلَى اللّه ِ تعالى بالقُلوبِ أبلَغُ مِن إتعابِ الجَوارحِ بالأعمالِ . [٣]

٣٣٣٠

أصنافُ القُلوبِ

١٧٠٤٠.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : القُلوبُ أربَعةٌ : قَلبٌ فيهِ إيمانٌ و ليسَ فيهِ قرآنٌ ، و قَلبٌ فيهِ إيمانٌ و قرآنٌ ، و قَلبٌ فيهِ قرآنٌ و ليسَ فيهِ إيمانٌ ، و قَلبٌ لا إيمانَ فيهِ و لا قرآنَ : فأمّا الأوَّلُ كالتَّمرَةِ طَيِّبٌ طَعمُها و لا طِيبَ لَها ، و الثاني كَجِرابِ المِسكِ طَيِّبٌ إن فُتِحَ و طَيِّبٌ إن وَعاهُ ، و الثالثُ كالاُشنَةِ طَيِّبٌ ريحُها و خَبيثٌ طَعمُها ، و الرابعُ كالحَنظَلَةِ خَبيثٌ رِيحُها و طَعمُها . [٤]

١٧٠٣٧.امام على عليه السلام : خداوند به لطف و رحمت خود، ما و شما را از كسانى قرار دهد كه با دل خويش به سوى منزلهاى نيكوكاران ره مى سپارد.

١٧٠٣٨.امام صادق عليه السلام : ره سپردن به سوى خدا با دلها، رساننده تر است تا ره سپردن به سوى او با بدن ، و حركتهاى دلها رساننده تر [به سر منزل مقصود] از حركتهاى اعمال است.

١٧٠٣٩.امام جواد عليه السلام : ره سپردن به سوى خداوند متعال با دلها، از به رنج افكندن اعضاى بدن با اعمال رساننده تر [به سر منزل مقصود ]است.

٣٣٣٠

انواع دلها

١٧٠٤٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دلها چهار گونه اند: دلى كه در آن ايمان هست و قرآن نيست، دلى كه در آن هم ايمان هست هم قرآن، دلى كه در آن قرآن هست و ايمان نيست و دلى كه در آن نه ايمان هست و نه قرآن. دل اوّل همچون خرماست، خوش طعم است، اما عطر ندارد. دل دوم، همچون مشكدان است كه اگر دَرَش را باز كنى خوش بوست و اگر هم ببندى باز خوش بوست. دل سوم، مانند اشنان است؛ خوشبو و بد طعم. دل چهارم مانند حنظل [٥] است؛ بد بو و بد طعم.

[١] نهج البلاغة : الخطبة ١٦٥.[٢] مشكاة الأنوار : ٤٤٨/١٥٠٥ .[٣] الدّرة الباهرة : ٣٩.[٤] النوادر للراوندي:٩٠/٢٦.[٥] گياهى است كه ميوه آن به بزرگى يك نارنج است و مصرف داروئى دارد، و بسيار تلخ است . فرهنگ معين: ٤ / ٥٢٠٧ .