١٦٩٧٢.كتاب من لا يحضره الفقيه : رُويَ عن عليٍّ عليه السلام أنّه قالَ : قالَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إذا تَقاضى إلَيكَ رَجُلانِ فلا تَقضِ لِلأوّلِ حتّى تَسمَعَ مِن الآخَرِ ؛ فإنّكَ إذا فَعلتَ ذلكَ تَبَيَّنَ لكَ القَضاءُ . قالَ عليٌّ عليه السلام : فما زِلتُ بَعدَها قاضيا ، و قالَ لَهُ النبيُّ صلى الله عليه و آله : اللّهُمَّ فَهِّمْهُ القَضاءَ . [١]

١٦٩٧٣.سنن الترمذي عن حنَشُ عن عليٍ عليه السلام : قال لي رسولُ اللّه َ صلى الله عليه و آله : إذا تَقاضى إليكَ رَجُلانِ فلا تَقضِ للأوّلِ حتّى تَسمَعَ كلامَ الآخَرِ ، فَسَوفَ تَدري كيفَ تَقضي . قالَ عليٌّ : فما زِلتُ بَعدُ قاضيا . [٢]

(انظر) وسائل الشيعة : ١٨ / ١٥٨ باب ٤.

٦ ـ أن لا يَقضيَ و هو غَضبانُ :

١٦٩٧٤.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : مَنِ ابتُليَ بالقَضاءِ فلا يَقضِينَّ و هُو غَضبانُ . [٣]

١٦٩٧٥.عنه صلى الله عليه و آله : لا يَقضي القاضي بينَ اثنَينِ و هُو غَضبانُ . [٤]

١٦٩٧٢.كتاب من لا يحضره الفقيه : از امام على عليه السلام روايت شده است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هرگاه دو تن براى قضاوت پيش تو آمدند، تا زمانى كه اظهارات هر دو طرف را نشنيده اى به نفع اوّلى حكم نده. پس هر گاه چنين كردى [سخنان هر دو طرف را شنيدى]، كار قضاوت و صدور حكم براى تو روشن مى شود. على عليه السلام فرمود: بعد از اين سفارش، كار قضاوت براى من بسيار آسان شد. و پيامبر صلى الله عليه و آله براى آن حضرت دعا كرد كه: بار خدايا! قضاوت را به او بفهمان.

١٦٩٧٣.سنن الترمذى ـ به نقل از حنَش ـ: على عليه السلام فرمود: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به من فرمود : هرگاه دو نفر براى قضاوت نزد تو آمدند، تا اظهارات هر دو را نشنيده اى به سود اولى حكم صادر مكن ؛ زيرا [اگر به اظهارات هر دو طرف گوش دهى] بزودى مى فهمى كه چه حكمى صادر كنى. على عليه السلام فرمود: از آن زمان به بعد همواره درست قضاوت كرده ام.

٦ ـ قضاوت نكردن در حال خشم

١٦٩٧٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كسى كه گرفتار قضاوت شود، نبايد در حال خشم قضاوت كند.

١٦٩٧٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : قاضى نبايد در حال خشم ميان دو نفر قضاوت كند.

[١] كتاب من لا يحضره الفقيه : ٣/١٣/٣٢٣٨.[٢] سنن الترمذي : ٣/٦١٨/١٣٣١ .[٣] كتاب من لا يحضره الفقيه : ٣/١١/٣٢٢٤ .[٤] كنز العمّال : ١٥٠٣٠.