آزمايش و گرفتارى، از يك سو مستلزم نوعى فرسايش ، آسيب و دگرگونى ظاهرى و از سوى ديگر، مايه سنجش و ارزيابى است . فشارهاى صبورى آفرين و استواركننده اراده در اين زمينه ، هم به تقويت روح ، منجر مى شوند و هم به ورزيدگى و استوارى جسم ، و به علاوه ، كنار رفتن تن پرورى و تنبلى را نيز به همراه دارند . بنا بر اين، ابتلائات، مردآفرين و مايه نمود و پرورش جوهره انسانيت اند . از همين رو، خداى متعال با ابزار «ابتلا (آزمون)»، همه انبيا و اوليا را مشمول الطاف پنهان و عنايات ويژه خويش گردانيد ، به گونه اى كه بر اساس قاعده «البلاء لِلولاء (آزمايش به خاطر دوستى است)»، در احاديث آمده است: أعظَمُ النّاسِ بَلاءً الأَنبِياءُ ثُمَّ الأَمثَلُ فَالأَمثَلُ. [٢] پر رنج و بلاترين مردمان، پيامبران اند و سپس كسانى كه در مرتبه بعد و بعدتر قرار دارند . نيز از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، نقل شده است كه :

[١] متن اين مقاله ، توسّط جناب حجّة الإسلام آقاى على شاه عليزاده تهيّه و به وسيله پژوهشگر ارجمند، حجّة الإسلام و المسلمين جناب آقاى محمّد احسانى فر، بازبينى و تكميل گرديده است . [٢] الخصال : ص ٤٠ ح ١٠٨ . [٣] المناقب ، ابن شهرآشوب : ج ٣ ص ٤٢ ، بحار الأنوار : ج ٣٩ ص ٥٦ .