دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥
جديد ، مانند : سينما و تئاتر نيز از اَشكال گوناگون سخن محسوب مى شوند . در فصل پنجم اين عنوان ، قدرت فوق العاده و سِحرآميز «سخن» و اطّلاع رسانى و شيوه هاى سخن گفتن با مردم ، مورد توجّه قرار گرفته است . مهم ترين نكته در اين فصل ، اين است كه از نظر احاديث اسلامى ، «سخن» ، از بالاترين قدرت در تحقّق اهداف فرهنگى ، سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و نظامى برخوردار است . ابزارهاى انتقال سخن و اطّلاع رسانى به مردم ، مؤثّرتر از ابزارهاى نظامى و اقتصادى اند و قدرت آنها از قدرت نظامى و اقتصادى ، افزون تر است . اين ، ره نمودى است بس مهم و ارزنده براى مبلّغان و برنامه سازان تبليغى مسلمان ، كه متأسّفانه ، تا كنون ، آن گونه كه شايسته است، مورد توجّه قرار نگرفته است و امروز ، دشمنان اسلام ، بيش از دوستان ، از اين سلاح استفاده مى كنند . امام خمينى رحمه الله در اين باره مى فرمايد : تبليغات ، مسئله اى است پُر اهمّيت و حسّاس؛ يعنى دنيا با تبليغات ، حركت مى كند . آن قدرى كه دشمنان ما از حربه تبليغات استفاده مى كنند ، از طريق ديگرى نمى كنند و ما بايد به مسئله تبليغات ، بسيار اهمّيت دهيم و از همه چيزهايى كه هست ، بيشتر به آن توجّه كنيم . [١] آنچه امروز براى مبلّغان و حوزه هاى علميّه و سازمان هاى تبليغاتى اسلامى اهمّيت دارد ، اين است كه علاوه بر بهره گيرى از شكل هاى سنّتى تبليغ ، همگام با زمان ، از قالب هاى جديد سخن گفتن و اطّلاع رسانى به مردم و استدلال و اثرگذارى و اِقناع ، غفلت نورزند و خود را به ابزارهاى جديد اطّلاع رسانى مجهّز سازند . [٢]
شيوه تبليغ
پنجمين ركن موفّقيت مبلّغ ، شيوه تبليغ است . تبليغ ، يك هنر بزرگ است و مبلّغ كامل ، يك هنرمند بزرگ . مبلّغ بايد علاوه بر توجّه به عوامل چهارگانه اى كه شرح آنها گذشت ، از هنر تبليغ نيز برخوردار باشد ، و گر نه شايسته اين عنوان نيست . هنر تبليغ ، به كار گرفتن شيوه هاى مؤثّر و اجتناب از شيوه هاى نادرست در انتقال پيام هاى تبليغى است كه در فصل ششم و هفتم اين عنوان ، مورد توجّه قرار گرفته است .
مهم ترين نكته تبليغى
در پايان بايد گفت : مهم ترين نكته اى كه مبلّغان بايد مورد توجّه قرار دهند ، اين است كه كارآيى «سخن» در انتقال پيام هاى الهى ، در مقابل كارآيى «عمل» ، ناچيز است . سخن ، قدرت سحرآميز دارد؛ امّا عمل، اعجاز مى كند . از اين رو ، پيشوايان دينىِ ما، بيش از تبليغ با سخن ، بر تبليغ با عمل ، تأكيد دارند . [٣] در فصل هشتم اين عنوان ، نمونه هايى از آثار اعجازآميز عمل ، در گرايش مردم به اسلام و ارزش هاى اسلامى ارائه شده است .
[١] صحيفه نور : ج ١٧ ص ١٥٧ . [٢] ر . ك : ص١٦٧ (نقش زمان و مكان در تبليغ) . [٣] ر . ك : ص٣٤١ (فصل هشتم : آثار تبليغ عملى) .