جبر و اختيار - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٤٣ - آيات سه گانه قضاء و قدر

مربوط به اين دو بپردازيم:

١. (ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَة فِى الأَرْضِ وَلا فِى أَنْفُسِكُمْ إِلاّ فِى كِتاب مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلى اللّهِ يَسيرٌ)(حديد/٢٢).[١]

«هيچ رخداد غم انگيزى روى زمين و يا در زندگى شما رخ نمى دهد، مگر پيش از آن كه آن را بيافرنيم، در كتابى ثبت گرديده است و اين كار برا ى خدا آسان است».

اين آيه هر چند پيرامون حوادث غم انگيز (مصيبت ها) سخن مى گويد ولى از آن، مى توان يك اصل كلى برداشت كرد و آن اين كه مجموع آنچه كه در جهان رخ مى دهد اعم از غم و شادى، بهبودى و بيمارى، بى نيازى و نيازمندى، جنگ و آرامش، همه و همه پيش از پيدايش، در كتابى به نام لوح محفوظ ثبت گرديده است و اين مسأله اى است كه علم گسترده خدا آن را ايجاب مى كند.

البته بايد توجه كرد كه نگارش هر رخدادى، در كتابى، به معنى نگارش اصل فعل نيست، بلكه نگارش خصوصيات نيز مطرح است و از اين طريق مشكل جبر برطرف مى شود زيرا كيفيت صدور حرارت از آتش، به صورت يك اثر و فعل قهرى و ناخواسته نگارش يافته، همچنان كه كيفيت صدور بخشى از كارهاى انسان به صورت يك فعل اختيارى و ارادى نوشته شده است.

در اين صورت اين نوع آگاهى و نگارش پيشين، نه تنها مايه جبر نيست، بلكه اختيار و آزادى انسان را به صورت يك حقيقت اجتناب ناپذير تحكيم