جبر و اختيار - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٧٣ - ٢ آيات مربوط به تأثيرگذارى برخى از پديده هاى طبيعى

بديهى است كه نظريه ياد شده، هماهنگ با معنايى است كه ما در مورد حصر خالقيت به خدا بيان كرديم نه با آنچه مورد قبول قائلان به «خلق اعمال» و «عادة اللّه» مى باشد.

ج: (اَللّهُ الَّذى يُرْسلُ الرِّياحَ فَتُثيرُ سَحاباً فَيَبْسُطُهُ فِى السَّماءِ كَيْفَ يَشاءُ وَيَجْعَلُهُ كِسَفاً فَتَرىَ الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ فَإِذا أَصابَ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عَبادِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ) (روم/٤٨).

«خدايى كه بادها را مى فرستد پس آن بادها ابرها را برمى انگيزند سپس ابرها را به هر كيفيتى كه بخواهد در آسمان مى گستراند، و بعد به صورت قطعات تيره درمى آورد آنگاه دانه هاى باران را مى بينى كه از خلال آنها بيرون مى آيد و به هر كس كه اصابت نمايد خوشحال مى گردد».

اين آيه آشكارا به اصل سببيت در پديده هاى طبيعى گواهى مى دهد، زيرا آمدن باران را به عوامل مختلفى چون: ١. وزش باد، ٢. حركت ابرها، ٣. به هم پيوستگى و فشردگى آنها نسبت مى دهد بنابراين امور ياد شده هر يك به نوبه خود در آمدن باران كه يك پديده طبيعى است، مؤثر مى باشند.

و از طرف ديگر رابطه سببى و مسببى در ميان خود اين پديده ها را نيز يادآور مى شود زيرا حركت ابرها و فشردگى آنها معلول وزش باد است ولى در عين حال در همين آيه گاهى پديده طبيعى را به عامل طبيعى نسبت داده و گاهى آن را به خدا نسبت مى دهد مثلاً حركت ابر را از آنِ بادها مى داند و مى فرمايد:

(اللّهُ الّذى يُرْسِلُ الرِّياحَ فَتُثيرُ سَحاباً).

«خدا بادها را مى فرستد كه ابرها را به حركت در مى آورند».