حاضر است. چگونه مى‌شود چيزى از نظر خداوند پنهان بماند در حالى كه خود مى‌فرمايد: «وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها الَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ الَّا يَعْلَمُها ...» «١» و كليد غيب، تنها نزد اوست. جز او [كسى‌] آن را نمى‌داند، و آنچه در خشكى و درياست مى‌داند، و هيچ برگى فرونمى‌افتد مگر [اين كه‌] آن را مى‌داند.
و نيز درباره علم خود به اسرار نهان و آشكار انسان‌ها مى‌فرمايد:
«وَ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ» «٢» و آنچه را كه پنهان مى‌كنيد و آنچه را كه آشكار مى‌داريد [نيز] مى‌داند.
٢- فلسفه آزمايش مردم در منطق الهى‌ الف) به ظهور رساندن ميزان حُسن عمل است نه فراوانى و كثرت عمل. (احْسَنُ عَمَلًا) چنان كه امام صادق عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
«لَيْسَ يَعْنى‌ اكْثَرُ عَمَلًا وَ لكِنْ اصْوَبُكُمْ عَمَلًا، وَ انَّمَا الْأِصابَةُ خَشْيَةُ اللَّهِ وَالنِّيَّةُ الصَّادِقَةُ، ثُمَّ قالَ الْابْقاءُ عَلَى الْعَمَلِ حَتَّى يَخْلُصَ اشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ.» معناى «عمل نيكو»، «عمل فراوان» نيست، بلكه «سالم‌ترين عمل» است، و معناى «اصابه» ترس از خدا و نيت راستين است، سپس فرمود:
باقى ماندن بر عمل به صورت خالص براى خدا از خود عمل سخت‌تر است.
ب) ثواب و عقاب بر محور حسن عمل است؛ زيرا همچنان كه در دنيا نمى‌توان كسى را به موجب نيت درونى‌اش كيفر نمود مگر آن كه آن را به‌