«شما ماندن را دوست مى‌داريد و روش من نيست كه آنچه را كه دوست نداريد به شما تحميل كنم و بر آن وادارتان سازم» زيرا جهاد چون نماز واجب است و انسان مؤمن موظّف است آن را با اختيار و رغبت انجام دهد نه به اجبار و تحميل. افزون بر آن، جنگ بدون تكيه بر ايمان و عقيده درست هدف مطلوبى را بر آورده نمى‌سازد و چه بسا نتيجه معكوس مى‌دهد. و اين سيره عملى پيامبر صلى الله عليه و آله بود. در تمام جنگها؛ مناديان حضرت، در كوى و برزن نداى جنگ سر مى‌دادند، هر كس به وى پاسخ مى‌داد در حقيقت به پيامبر و خدا پاسخ مثبت گفته بود، و هر كس از آن تخلف مى‌كرد. حسابش با خداى محمد صلى الله عليه و آله بود و بس. «١» راز ديگر اعتذار على عليه السلام از تحميل نكردن جنگ بر پيروان خود، نداشتن قدرت اجرايى در حدّ كافى بود يا مصلحت دينى و مقتضاى زمان، چنين امرى را اقتضاء نمى‌كرد. «٢» ٢- اطاعت مردم از فرمانده و زمامدار، در عرصه‌هاى جنگ و سياست به ميزان امارت امير و دستور يك فرمانده بستگى دارد و همچنانكه فرمان نظامى يا سياسى يك زعيم و امير، سرنوشت لشكر يا ملتى را عوض مى‌كند. اطاعت يا تخلف لشكر از فرمانده خود، نيز مى‌تواند، سونوشت را به نفع يا ضرر يك قطب تغيير دهد و فرمانده را در حدّ فرمان‌پذير تنزل دهد. آن سان كه سر پيچى جنگجويان از فرمان على بن ابيطالب در جنگ صفين او را در چنان موقعيّتى قرار داد.