(٧٨)
. عوامل مؤثر در شكست و پيروزى‌ «وَ انّى‌ وَ اللَّهِ لَا اظُنُّ أَنَّ هؤُلاءِ اْلَقْومَ سَيُدالُونَ مِنْكُمْ بِاجْتِماعِهِمْ عَلى باطِلِهِمْ وَ تَفَرُّقِكُمْ عَنْ حَقِّكُمْ وَ بِمَعْصَيتِكُمْ امامَكُمْ فىِ الحَقِّ وَ اطاعَتِهِمْ امامَهُمْ فِى الْباطِلِ» «١» (اخبار پياپى حاكى از سلطه يافتن روز افزون لشكر معاويه بر شهرهايى از قلمرو حكومت امام على عليه السلام، و سستى مردم در امر جهاد امام عليه السلام را بر كرسى خطابه كشاند و خطاب به مردم چنين فرمود:)
به خدا سوگند كه با چنين اوضاع و احوالى، به گمان خويش، آينده را چنين مى‌بينم كه آنان، با استفاده از نقطه ضعف‌هاى شما، دولت را در اختيار گيرند، چرا كه آنان، بر محور باطل خويش فراهم‌اند و شما از محور حقّتان پراكنده‌ايد. آنان در راه باطلشان مطيع رهبر خويش اند، اما شما در راه حق خود از رهبرتان سر مى‌تابيد.
نكته‌ها و پيام‌ها ١- حق بودن يك لشكر، به معناى تضمين پيروزى و نزول امدادهاى غيبى نيست؛ همچنين باطل بودن يك گروه، به معناى شكست حتمى آنان نيست بلكه هر يك از شكست و پيروزى‌ها وامدار تدبير، طراّحى،