نفاق و دورويى. از طرفى مى‌دانيم كه نفاق با عزلت نشينى و انزواطلبى سازگار نيست زيرا تا كسى در ميان مردم نباشد زمينه‌اى براى نفاقش يافت نمى‌شود. پس با اين بيان، معلوم مى‌شود كه نفاق يك بيمارى اجتماعى است كه همراه با مجامع بشرى يافت مى‌شود و با رشد طبقات مختلف جامعه رشد مى‌كند.
٢- حركت نفاق‌آميز برخى، بسيار خطرناك است؛ چون آتش زير خاكستر و ميكروب خطرناك و بيمارى مُسرى در غذاى لذيذ و خوش طعم. به همين جهت امام على عليه السلام مردم زمان خود و همه پيروانش را در همه زمان‌ها نسبت به آن هشدار مى‌دهد و ماهيّت خطرناك و سرّى آن را نشان مى‌دهد از جمله:
١- منافقان براى‌رويارويى حقّ‌باطلى‌را تدارك‌ديده آن‌را حق جلوه مى‌دهند.
٢- منافقان براى هر جريانى مثبت و مذهبى كه به حيات جامعه منجر مى‌شود، قاتلى مى‌يابند يعنى به شكلى عمل مى‌كنند كه آن جريان احياگر، كشته شود و در نطفه خفه گردد. همانند جريان حكميّت و قرآن بالاى نيزه كردن كه با همين روش عوام پسند، توانستند شمشير حيات ياران على را بشكنند.
٣- در زبان، زهد مى‌ورزند ولى در عمل بازار آزمندى خود را گرم مى‌كنند تا با اين بهانه بيشتر و سريع‌تر، افكار ساده لوحان را شكار كنند، متاع خود را به آسانى به فروشند و در مقابل، عقيده و ايمان آنان را بخرند.