دين پژوهى - ابراهیم زاده، عبدالله - الصفحة ٣٢
گذاردهايم كه اين خصيصه اصلى و گرانقدر، كوچك شده و گاهى نيز از ميان برود.» «١» آلبرت انيشتين مىگ دين پژوهى ٣٧ فصل چهارم: ويژگىهاى ممتاز دين ص : ٣٧ ويد:
«اما يك عقيده و مذهب ثالث بدون استثناء در ميان همه وجود دارد. گرچه با شكل خاص و يك دست، در هيچ جا يافت نمىشود، من آن را احساس مذهبى آفرينش يا وجود مىدانم.
بسيار مشكل است كه اين احساس را براى كسى كه كاملًا فاقد آن است توضيح دهم ... به نظر من اين مهمترين وظيفه هنر و علم است كه اين حس (مذهبى) را برانگيزد و آن را در وجود آنان كه صلاحيت دارند زنده نگه دارد.» «٢» ٣- برهان فطرت از راههاى اثبات شناخت فطرى، برهان مشهور به «برهان فطرت» است. اين برهان- كه ريشه قرآنى دارد- به چند صورت و با مقدمات متفاوت قابل تقرير است. از جمله:
الف) برهان فطرت بر پايه اميد به قدرتى برتر: «٣» استاد آيةالله جوادى آملى در تقرير اين برهان به عنوان مقدمه مىفرمايد:
«برهان فطرت، بخشى از واقعيت انسان را كه حقيقتى ذات اضافه و داراى دو طرف است، مورد استفاده قرار مىدهد و با توجه به تضايفى كه بين دو طرف حقايق اضافى برقرار است، از تحقق يكى از دو طرف به تحقق طرف ديگر استدلال مىكند. دو امر متضايف، دو واقعيت هستند كه بين آنها ضرورت بالقياس برقرار است و وجود هر يك از آنها اعم از اين كه بالقوه يا بالفعل باشد با وجود بالقوه يا بالفعل ديگرى ملازم است؛ مانند بالايى و پستى، پدرى و فرزندى و محب بودن و محبوب بودن »