در تعريف اول، اصل دين و مكتب تعريف نشده، بلكه جنبه تديّن و تعلقش به انسان مؤمن مد نظر قرار گرفت، اما در تعريف دوم اصل دين به عنوان يك مكتب و راه و روش دين‌دارى، نه به لحاظ تعلقش به انسان، مد نظر قرار گرفت و تعريف شد. در اين جا، تعريف دوم، مد نظر و معتبر است نه تعريف اول. با اين نگاه، تعريفهاى دين را مورد ارزيابى قرار خواهيم داد.
٣- پى بردن به حقيقت دين، مشروط به اين است كه در آغاز مفهوم عميق دين مورد شناسايى دقيق قرار گيرد. تازه، ارائه تعريف مفهومى از دين نيز به طورى كه جامع و مانع باشد، به دليل گستردگى و تنوع مسائل دينى و خواص و كاربردهاى گوناگون آموزه‌هاى دينى با دشوارى‌هايى مواجه است. يكى از دين پژوهان غربى مى‌نويسد: «دين به اندازه‌اى ساده است كه هر بچه عاقل و بالغ و يا آدم بزرگ مى‌تواند يك تجربه دينى حقيقى داشته باشد و به اندازه‌اى جامع و پيچيده است كه فهم كامل و بهره‌گيرى تام از آن، نيازمند تجزيه و تحليل مى‌باشد.
... دين به اندازه‌اى غنى و فراگير است كه جبنه‌هاى متفاوت آن، كاملًا به حق و براى طبايع مختلف به گونه‌هاى متفاوتى مهم جلوه مى‌كند.» «١» نويسنده ديگرى مى‌نويسد: «شايد هيچ كلمه ديگرى غير از دين نباشد كه همواره و آشكارا خيلى صاف و ساده به كار رود، ولى در واقع نمايانگر نگرشهايى باشد كه نه فقط بسيار متفاوت اند، بلكه گاه مانعة الجمع‌اند.» «٢» مفهوم دين و ديدگاهها واژه دين در فرهنگ لغات، مترادف با كلماتى چون: حكم و قضا، رسم و عادت، شريعت و مذهب، همبستگى و غير آن آمده است «٣» در كاربردهاى قرآنى نيز به معانى‌