دين پژوهى - ابراهیم زاده، عبدالله - الصفحة ٧٨
موجب صورتبندى و پيدايش براهين عقلى حدوث، حركت و نظم براى اثبات وجود خدا و صفات كمال او مىشود؛ و همين طور است مشاهده معجزات، در اثبات و باورمندى به نبوت و امامت و حقانيت دين و شريعت. حس شنوايى نيز در معرفت دينى نقش بس دين پژوهى ٨٢ مسأله حجت در معرفت دينى ص : ٨٢ زايى دارد؛ زيرا اصولًا طريق نقل- براى به دست آوردن معرفت دينى- وابسته به آن است.
نمونههايى از اين گونه معرفتها، عبارت است از:
١- ادعاى نبوت از سوى پيامبران الهى براى كسانى كه آنها را نديدهاند. مثلًا مسلمانان پس از عصر رسالت، دعوى نبوت پيامبر خاتم (ص) را از طريق نقل در روايات و تاريخ دريافت كردهاند.
٢- علم و يقين پيدا كردن به صدق دعوى نبوت، از طريق مشاهده معجزه براى كسانى كه در غير عصر پيامبران زندگى كرده و مىكنند.
٣- اثبات و احراز نزول كتابهاى آسمانى بر پيامبران الهى و از جمله ادعاى اين كه پيامبر خاتم (ص) قرآن را به عنوان سند نبوت خويش اعلام كرده است، براى آنانى كه از نزديك شاهد نزول قرآن نبودهاند، همه از طريق نقل ميسر مىشود.
٤- دستيابى به سنت پيامبر اكرم (ص) و احاديث و روايات ائمه اهل بيت (ع) از راه نقل راويان.
٥- توثيق و تضعيف راويان و ناقلان احاديث معصومين (ع) و سنت آنان. در موارد ياد شده و موارد مشابه آن، طريق نقل كه با شنيدن از راه حس شنوايى به دست مىآيد، يگانه راهى است كه عالم دين شناس و دين باور مىتواند از حقانيت اصل دين يا نصوص دينى آگاه شود و با بررسى و تحقيق به متون دينى مطمئن و معتقدات دينى درست دست يازد.
ب- عقل عقل در معرفت دينى، نقشهاى زير را ايفا مىكند:
١- اثبات پايههاى اوليه دين (وجود خدا و توحيد او، ضرورت نبوت و شريعت).
٢- استنباط احكام شرعى در عرض وحى (عقل به عنوان يكى از منابع و مدارك احكام شرعى).