پژوهشگران و انديشمندان واقع نگر و حقيقت طلب به دين پژوهى (به ويژه دين پژوهى تطبيقى) جهت شناسايى عالمانه دين حق و گرايش به آن روى آورند، و از سوى ديگر مسلمانان نيز براى دفاع از عقايد دينى و دفع شبهات وارده از سوى «زنادقه» به ويژه پس از نهضت ترجمه، و رواج افكار و آراى حكما و فلاسفه يونان باستان كه دستاويزى براى الحاد گرايان و دهرى مذهبان گرديده بود، «١» به تكاپو بيفتند. بدين ترتيب دين پژوهى پويايى بيشترى يافت و پيوسته دين پژوهى تطبيقى و در محدوده دنياى اسلام، ميان مذاهب اسلامى وجود داشته و دارد.
ولى دين پژوهى در عصر جديد، آن هم به معناى تلاش براى ارائه تعريف جديدى از دين و يافتن ماهيت متمايز آن با سلسله‌اى از صفات كه دين و آنچه مربوط به دين است را از بقيه زندگى انسانى متمايز گرداند، عمدتاً يك رويكرد و توجه غربى است. اين تلاش پيامد طبيعى گرايش نظرى، روشنفكرانه و علمى غرب است، «٢» كه به دليل تحولاتى كه در قرون اخير به ويژه تحولات علمى‌اى كه در قرن نوزدهم توسط امثال گاليله، نيوتن و غير آنان در غرب به وقوع پيوست، دين پژوهى را نيز متحول ساخت.
روش‌هاى دين پژوهى‌ دين، مجموعه گزاره‌هايى است كه هم از جهت سنخ موضوع و مسائل، متعدد و متنوع است و هم از جهت اعتبار و ارزش در يك سطح و رتبه نيستند، از اين رو، درك و اثبات گزاره‌هاى دينى، روش‌هاى فكرى متنوع و متفاوتى را مى‌طلبد. به اين دليل بايد از همه ر دين پژوهى ٢١ ب - تعاريف انديشمندان غير مسلمان ص : ٢٠ وش‌ها و يا بيشتر آنها در فهم و اثبات گزاره‌ها و مسائل دينى سود جست و بر روش خاصى بسنده نكرد. زيرا بسنده كردن به يك روش خاص در دين پژوهى و ناديده گرفتن ساير