دين پژوهى

دين پژوهى - ابراهیم زاده، عبدالله - الصفحة ١١٤

اين گونه عقايد خلاف عقل و علم، از يك سو موجب بى اعتبارى عقايد دينى- مسيحى و از سوى ديگر سبب گرايش بيش‌تر متفكران و انديشمندان به عقل و علم شده و اين دو به عنوان تنها منبع مطمئن درك واقعيت‌ها و نيز نجات دهنده بشر تلقى گرديده است.
ب- علل بروز ديدگاه تعارض علم و دين در جهان اسلام‌ ١- رشد و غلبه جريان ضد عقلى در حوزه تفكر اسلامى با پيدايش تفكر جبرى‌گرى اشعرى و ظاهر گرايى اهل حديث يكى از علل مهم تعارض علم و دين در جهان اسلام است، كه از يك سو به رواج قشرى گرى و تعصبات خشك مذهبى و از سوى ديگر به نفى عقل و تفكر عقلانى منجر شده است.
توضيح آن كه در قرون نخستين اسلامى به دليل رواج فرهنگ قرآنى و اسلامى توسط ائمه اهل بيت (ع) و ظهور انديشمندان بزرگى از مكتب اهل بيت (ع) و نيز پيدايش مكتب اعتزال كه با بحث‌ها، مناظرات علمى و تدريس و تحقيق، زمينه رشد و شكوفايى علوم عقلى و اسلامى را فراهم كرده بودند، دنياى اسلام و مسلمانان به چنان رشد و شكوفايى علمى رسيدند كه چشم جهانيان را خيره كردند، به طورى كه بسيارى از دانشمندان غربى، جهان غرب را وامدار جهان اسلام و تفكر ناب اسلامى معرفى نموده‌اند. «١» اما پس از گذشت چند قرن نخست و ظهور مكتب جبرى مسلك اشاعره كه مورد حمايت و تقويت حكام غاصب وقت بود، تفكر ضد عقلى اشعرى، آن چنان رشد و گسترش يافت كه به عنوان تنها تفكر حاكم و غالب در جهان اسلام مطرح و معرفى گرديد، و اين رشد و گسترش و نيز سيطره از زمان متوكل عباسى كه ميل عظيمى به مسلك جبرى و حديث و ظاهر گرايى‌