اخلاق نظامى

اخلاق نظامى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٣٢

سپس ميكائيل نزدش آمد و گفت: «اگر بخواهى، آتش را خاموش مى‌كنم. منابع باران و آب به دست من است.» حضرت ابراهيم فرمود: «نمى‌خواهم.» سپس فرشته باد آمد و گفت: «اگر بخواهى، آتش را نابود مى‌كنم.» فرمود: «نمى‌خواهم.» جبرئيل گفت: «پس از خدا بخواه!» حضرت ابراهيم فرمود:
«حَسْبى‌ مِنْ سُؤالى‌ عِلْمُهُ بِحالى‌» «١» چون او از وضع من آگاه است، ديگر نياز به خواستن نيست.
در بينش اسلامى، جهان هستى و همه قوانين و اسباب و مسببات آن، آفريده خداوند سبحان است و تنها ذات مقدس الهى مؤثّر حقيقى در تمام امور است؛ چنان كه قرآن كريم مى‌فرمايد:
«انَّما امْرُهُ اذا اراد شَيْئًا انْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ» «٢» فرمان خداوند چنين است كه اگر چيزى را اراده كند، همين كه بگويد: «باش!» مى‌شود.
با توجه به اين رابطه كه بين خدا و جهان هستى بر قرار است، تنها كسى كه شايسته اعتماد و توكل است، ذات مقدس الهى است. توكل بر غير خدا، نه تنها فايده‌اى براى انسان نخواهد داشت، بلكه گرفتارى‌هاى بيشترى را به همراه خواهد آورد.