تواضع در برابر چه كسانى؟
تواضع، در فرهنگ اسلام، تنها در برابر بزرگان دين، فرزانگان دانش، مؤمنان و پدر و مادر، شايسته و پسنديده است؛ زيرا در اين گونه موارد، تواضع با ذلت همراه نيست، ولى تواضع در مقابل مستكبران، فرومايگان و توانگران براى ثروت و قدرت آنان زشت و نكوهيده است. زمانى كه تواضع، انگيزه و جهتى غير الهى داشته باشد، شكل «ذلّت» به خود مى‌گيرد و سبب بى مقدارى ارزش‌هاى والاى انسانى مى‌گردد.
اميرمؤمنان عليه السلام مى‌فرمايد:
«مَنْ اتى‌ غَنِيًّا فَتَواضَعَ لَهُ لِغِناهُ، ذَهَبَ ثُلْثادينِهِ» «١» هر كس نزد توانگرى رود و براى ثروتش بدو فروتنى كند، دو سوّم دينش از ميان رفته است.
چند نمونه از تواضع معصومين (ع)
رهبران معصوم عليه السلام به تمامى صفات انسانى، از جمله تواضع متّصف بوده‌اند.
١- رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله متواضعانه، به گوسفندان علف مى‌داد و شيرشان را با دست خود مى‌دوشيد، كفش و لباسش را خود وصله مى‌زد، با خدمتكاران غذا مى‌خورد، در آسيا كردن غلّه به خدمتگزار خود كمك مى‌كرد، نيازمندى‌هاى خانه را از بازار مى‌خريد و به خانه حمل مى‌كرد، با دارا و ندار، كوچك و بزرگ دست مى‌داد، در سلام كردن بر ديگران پيشى مى‌گرفت و دعوت مؤمنان را مى‌پذيرفت. «٢» ٢- پدر و پسرى از ياران اميرمؤمنان- صلوات اللّه عليه- ميهمان آن حضرت شدند.
حضرت به آنان احترام گذاشت و آنان را در بالاى مجلس جاى داد و خود پيش روى آنان نشست. سپس غذا آورد و با هم خوردند. پس از غذا «قنبر»، خدمتگزار امام، ابريق آورد