اخلاق نظامى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٢٦
آبروى ديگران و هر گونه بى احترامى و تضييع حقوق مؤمنان، حرام و ممنوع است و از هر كسى سر بزند، تخلّف محسوب مىشود و خدا از آن بازخواست خواهد كرد.
٩- فروتنى از ديدگاه قرآن، انسانها همه از يك پدر و مادر پديد آمدهاند و همه از خاك آفريده شده و از نظر آفرينش، كسى بر ديگرى برترى ندارد و تنها ملاك ارزشمندى انسان، تقواست. همچنين پايان زندگى همه موجودات و از جمله انسان، به مرگ و متلاشى شدن بدن عنصرى است. از اين رو، با چنين آغاز و انجامى كه انسان دارد، شايسته نيست كسى خويش را از ديگران برتر پندارد و آنان را كوچك شمارد. امام متقيان سلام اللّه عليه در اين باره مىفرمايد:
«ما لِابْنِ آدَمَ وَ الْفَخْرَ، اوَّلُهُ نُطْفَةٌ وَ آخِرُهُ جيفَةٌ لا يَرْزُقُ نَفْسَهُ وَ لا يَدْفَعُ حَتْفَهُ» «١» آدمى زاده را چه جاى فخر فروشى؟! آغاز او نطفه و انجامش مردار گنديده است، نه مىتواند خود را سير كند و نه مرگ را از خويش براند.
از اين رو، علتى براى فخر فروشى به ديگران باقى نمىماند، امّا به دليل اين كه احترام مؤمنان و مسلمانان لازم است، بسيار بجاست كه در مقابل آنان، انسان متواضع باشد و از مردم توقع كرنش و كوچكى نداشته باشد. نيز بداند كه تكبّر و تواضع نتيجه عكس دارد؛ يعنى اگر انسان تكبّر بورزد، كوچك مىشود، ولى اگر تواضع كند، در نظر مردم بزرگ و محترم مىشود؛ چنانكه همان امام عليه السلام مىفرمايد:
«مَنْ تَواضَعَ عَظَّمَهُ اللَّهُ وَ رَفَعَهُ» «٢» هر كس فروتنى كند، خدا بزرگش دارد و بالايش برد.
همچنين مىفرمايد:
«تَكَبُّرُ الْمَرْءِ يَضَعُهُ» «٣» تكبّر، انسان را بر زمين مىزند.