اخلاق نظامى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٢١
«الْكَريمُ مَنْ تَجَنَّبَ الَمحارِمَ وَ تَنَزَّهَ عَنِ الْعُيُوبِ» «١» بزرگوار كسى است كه از گناهان دورى گزيند و از عيبها پيراسته گردد.
٢- وفا به عهد و پيمان انسانهاى بزرگوار همواره براى عهد و پيمان خويش ارزش و اعتبار قائلند و هر گونه پيمان شكنى را خلاف شأن و شخصيت خود مىدانند، و از سوى ديگر، چون تهديد مىكنند، كمتر بدان جامه عمل مىپوشانند:
«الْكَريمُ اذا وَعَدَ وَفى وَ اذا تَوَعَّدَ عَفى» «٢» بزرگوار به وعده خود عمل مىكند و از تهديد خود چشم مىپوشد.
٣- سلوك انسانى بزرگواران هميشه ديگران را نيز به چشم كرامت مىنگرند نه با ديده حقارت. از اين رو، رفتار و كردار آنان، انسانى، عادلانه و دور از نخوت و ستم است. بخشى از اين رفتار انسانى در سخنان امام على عليه السلام چنين ترسيم شده است:
«الْكَريمُ يَعْفُو مَعَ الْقُدْرَةِ وَ يَعْدِلُ فىِ الْامْرَةِ وَ يَكُفُّ اسائَتَهُ وَ يَبْذُلُ احْسانَهُ» «٣» انسان بزرگوار، با داشتن توانايى (از خطاى ديگران) درمىگذرد، در فرمان دادن، عدالت مىورزد، (به مردم) بدى نمىرساند. و خوبىهايش را به ديگران ارزانى مىكند.
٤- بلند نظرى دنيا با همه وسعت و ناز و نعمتش، به تعبير قرآن بسيار اندك و بى ارزش است «٤» و هرگز شايستگى ندارد كه همّ و غمّ آدمى را به خويش معطوف كند و هدف نهايى و آمال