مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی‌، سید محمد حسین - الصفحة ٢٥٢ - کیفیّت استغفار و توبۀ از ظلم

أو یأکُل مالَ یتیمٍ حَرامًا.»[١]

”کسی که صبح کند و روزگار خود را بگذراند و نیّت نداشته باشد که دربارۀ احدی از بندگان خدا ظلم کند، خدا گناهان [آن روز] او را می‌آمرزد، درصورتی‌که خونی نریزد یا مال یتیمی را نخورد.“

باز مرحوم کلینی در کافی از پیرمردی از طایفۀ نَخَع روایت می‌کند که او می‌گوید:

«من به حضرت أبی‌جعفر امام محمّد باقر علیه السّلام عرض کردم: إنّی لم أزَل والیًا مُنذُ زَمَن الحَجّاج إلیٰ یومی هذا؛ فَهَل لی من تَوبةٍ؟»

آن پیرمرد به حضرت باقر علیه السّلام عرض می‌کند: ”من دائماً از زمان حجّاج بن یوسف ثقفی تا به امروز، والی و حاکم هستم؛ آیا این کارهایی که کرده‌ام توبه‌ای دارد؟“

«قال: فسَکَت، ثمّ أعَدتُ علیه، فقال: لا، حتّیٰ تؤدّی إلیٰ کلّ ذی حقٍّ حقَّه!“»[٢]

”حضرت ساکت شدند و جواب ندادند؛ دو مرتبه تکرار کردم، حضرت فرمودند: «هیچ توبه‌ای ندارد مگر اینکه از هر کسی هر حقّی را که برده‌ای به او برگردانی.»“

در کافی از حضرت امام صادق علیه السّلام روایت دیگری است:

«قالَ: إنّ اللَهَ عزّوجلّ أوحَی إلیٰ نَبیٍّ من أنبیائه فی مَملکة جبّارٍ منَ الجبّارینَ: ”أن ائت هَذا الجبّارَ فَقُل لَهُ: إنّنی لَم أستَعملک علیٰ سَفک الدّماء و اتّخاذ الأموال، و إنّما استَعمَلتک لتکُفَّ عنّی أصواتَ المظلومینَ؛ فإنّی لَم أدَع ظُلامَتَهُم وَ إن کانوا کفّارًا!“»[٣]

”حضرت امام صادق علیه السّلام می‌فرماید: خداوند عزّوجلّ به‌سوی یکی از پیغمبرانش که در زمان و مملکت جبّاری از جبّارین مبعوث به نبوّت

[١]. الکافی، ج ٢، ص ٣٣٢.

[٢]. همان، ص ٣٣١.

[٣]. همان، ص ٣٣٣.