مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی‌، سید محمد حسین - الصفحة ١٨٢ - شرایط استجابت دعا

«تمام این زمام‌ها و رشته‌های امور به دست خدا است، و تمام کائنات از مدد خدا امداد می‌شوند.»

این فقره منتخب از دعای امیرالمؤمنین علیه السّلام است که می‌فرماید: «علمًا بأنَّ أزمّةَ الأُمور بیَدک و مَصادرَها عن قَضائک.»[٢]

یکی از شرایط دعا این است که انسان وقتی حال انقطاع به سوی خدا دارد و حالش خوش است، و آن وقتی که رحمت پروردگار نازل می‌شود، دعا کند؛ امّا وقتی که حالش متغیّر است یا وقتی که غضب خدا می‌خواهد نازل شود، دعا زیاد تعریف ندارد.[٣]

مرحوم کلینی در کافی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام روایت می‌کند که در چهار موقع دعا را مغتنم بشمارید:

إغتَنموا الدُّعاء عندَ أربَعٍ: عندَ قرائَة القُرآن و عندَ الأذان و عندَ نُزول الغَیث و عندَ التقاء الصَفَّین للشّهادة.[٤]

«وقتی که تلاوت قرآن می‌کنید، بعد از آن دعا کنید!»

زیرا که در حال تلاوت قرآن، شما مشغول صحبت کردن با خدا بودید و کلام او را استماع ‌کردید و انقطاعی پیدا کردید و رحمتی به شما نازل شده است؛ لذا دعا بعد از تلاوت قرآن مستجاب است.

«و دعا بعد از اذان مستجاب است.»

خدا را به تکبیر و تحمید یاد کردید، شهادت بر توحید و رسالت دادید، بر سنّت پیغمبر

[١]. شرح المنظومة، ج ٢، ص ٣٥.

[٢]. نهج‌ البلاغة (صبحی صالح)، ص ٣٤٩، خطبۀ ٢٢٧. تفسیر آیۀ نور، ص ٢٤٣، تعلیقه:

«زيرا كه مى‌دانند سررشتۀ تمام كارها به دست توست، و صدور احكام قضاء به فرمان تو مى‌باشد.»

[٣]. الکافی، ج ٢، ص ٤٧٧.

[٤]. همان.