مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی‌، سید محمد حسین - الصفحة ٢٥٠ - کیفیّت استغفار و توبۀ از ظلم

می‌کند که آن حضرت فرمود: «بئسَ الزّادُ إلَی المَعاد العدوانُ علَی العباد.»[١]

”بد توشه‌ای مردم برای معاد خود می‌فرستند، که آن توشه ستم بر بندگان خدا است!“

و قال: «مَن خاف القصاصَ، کفَّ عن ظُلم النّاس.»[٢]

«حضرت امیرالمؤمنین فرمودند: ”آن کسی که از قصاص و تلافی خدا بترسد، دستش را از ستم کردن به مردم باز می‌دارد.“»

و فی الخصال: «إیّاکم و الظّلمَ؛ فإنّ الظّلمَ عندَ الله هو ظُلماتٌ یومَ القیامة!»[٣]

«مرحوم صدوق در کتاب خصال حدیث نبوی را روایت می‌کند که: ”بترسید و بپرهیزید از ستم کردن؛ چون ظلم در نزد پروردگار همان ظلمات و تاریکی‌هایی است که در روز قیامت برای انسان مجسّم می‌شود!“»

و قال صلّی الله علیه و آله و سلّم: یقولُ اللهُ عزّوجلّ: اشتَدَّ غَضَبی علیٰ مَن ظَلَم مَن لا یجد ناصرًا غَیری.»[٤]

این روایت در أمالی شیخ طوسی است که می‌فرماید: «پیغمبر اکرم فرمود: خدا می‌گوید: ”غضب من شدید می‌شود بر آن کسی که ظلم می‌کند به کسی که یار و ناصری غیر از من ندارد.“»

کیفیّت استغفار و توبۀ از ظلم

و عن أبی‌جعفر الباقر علیه السّلام، قال:

«الظّلم ثلاثةٌ: ظلمٌ یغفره اللَه و ظلمٌ لا یغفره اللَه و ظلمٌ لا یدعه اللَه؛ فأمّا الظّلم الّذی لا یغفره اللهُ عزّوجلّ فالشّرک باللَه، و أمّا الظّلم الّذی یغفره اللَه عزّوجلّ فظلم الرَّجل نفسَه فیما بینه و بین اللَه عزّوجلّ، و أمّا الظّلم الّذی لا یدعه الله عزّوجلّ فالمُداینةُ بین العباد.»[٥]

[١]. الأمالی، صدوق، ص ٤٤٦.

[٢]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، صدوق، ص ٢٧٣؛ الکافی، ج ٢، ص ٣٣١.

[٣]. الخصال، ج ١، ص ١٧٦.

[٤]. الأمالی، طوسی، ص ٤٠٥.

[٥]. الأمالی، صدوق، ص ٢٥٣.