یکی این است که انسان قبل از دعا، خدا را تمجید کند، تحمید کند، تحسین کند، صفات علیا و اسماء حسنای او را برشمرد، او را به قدرت و عظمت بستاید، یکایک نعمی را که به انسان داده است یاد کند و بعد دعا کند و از او چیزی طلب کند.[١]

لذا مشاهده می‌کنیم در ادعیّه‌ای که از ائمّۀ اطهار علیهم السّلام روایت شده است، همه بر این مضمون و بر این طریق است. در همین دعای افتتاح که در شب‌های ماه رمضان می‌خوانیم و دعای بسیار عالیة المضامینی است، اوّل به حمد خدا و ستایش او شروع می‌کند:

اللَهمّ إنّی أفتَتحُ الثَّناءَ بحَمدکَ و أنتَ مُسَدّدٌ للصَّواب بمَنّکَ...

و صفات خدا را می‌شمارد و تمجید می‌کند و بعد درخواست می‌کند:

اللَهمّ إنّی أسأَلُکَ قَلیلًا من کَثیرٍ مَعَ حاجَةٍ بی إلَیه عَظیمَةٍ... .[٢]

و آن‌وقت دعا می‌کند.

در دعای کمیل داریم:

اللَهمّ إنّی أسأَلُکَ برَحمَتکَ الّتی وَسعَتْ کُلَّ شَیءٍ، و بقوَّتکَ الّتی قَهَرتَ بها کُلَّ شَیءٍ و خضَعَ لها کُلُّ شَیءٍ...

یکایک صفات خدا را می‌شمارد و بعد می‌گوید:

اللَهمّ اغفر لیَ الذُّنوبَ الّتی تَهتکُ العصَم... .[٣]

[١]. إحياء علوم الدّين، ج ‌١، جزء ٣، ص ٥٥٦؛ الکافی، ج ٢، ص ٤٨٤ و ٤٨٥.

[٢]. تهذیب الأحکام، ج ٣، ص ١٠٨ ـ ١١١. شرح فقراتی از دعای افتتاح، ص ٢٤ و١٥٣:

«خدايا من افتتاح مى‌كنم ثناء را به حمد تو، و تو كارهاى راست و درست و يقينى و استوار را از روى منّ خود و كرم خود تَسديد مى‌كنى (يعنى كار را محكم مى‌كنى).

پروردگارا، من از تو درخواست مسئله‌اى كوچك از درياى بى‌كران لطف تو دارم، درحالى‌كه نياز من به آن بسيار است.»

[٣]. مصباح المتهجّد، ج ٢، ص ٨٤٤ ـ ٨٥٠. ترجمه از معاد شناسی، ج ٣، ص ١٥٧؛ و شرح فقراتی از دعای أبوحمزه، ج ۲، ص ١٦٤:

«بار خداى من، من تو را مي‌خوانم به مقام رحمت خود كه تمام موجودات را فرا گرفته است، و به قوّتت كه با آن تمام موجودات را مقهور فرمودى و در مقابل آن همه چيز به حال خضوع و ذلّت درآمد... .

خدايا بيامرز آن گناهانى را كه پرده عصمت را پاره مى‌كند.»