باید به اسیر ترحّم کرد! هر جنایتی کرده است، الآن اسیر است؛ او را نباید تشنه گذاشت، او را نباید گرسنه گذاشت! و وقتی من از دار دنیا رفتم، او را آتش نزنید، دست و پای او را نبُرید که در شرع اسلام حرام است![١]

[١]. بحار الأنوار، ج ٤٢، ص ٢٨٧ به نقل از ابوالحسن البکری در مقتل امیرالمؤمنین علیه السّلام، به إسناد خودش از لوط بن یحییٰ، از مشایخش:

«... ثمّ التَفَتَ علیه السّلام إلیٰ وَلَده الحَسَن علیه السّلام و قالَ لَهُ:

”ارفُق یا وَلَدی بأسیرکَ وَ ارحَمهُ و أحسن إلیه و أشفق علیه! أ لا تَری إلیٰ عَینَیه قد طارَتا فی أُمّ رَأسه و قَلبُهُ یَرجُفُ خَوفًا و رُعبًا و فَزَعًا؟!“

فَقالَ لَهُ الحسنُ علیه السّلام: ”یا أباه، قد قَتَلَکَ هَذا اللَّعینُ الفاجرُ و أفجَعنا فیکَ، و أنتَ تَأمُرُنا بالرّفق به؟!“

فَقالَ لَهُ: ”نَعَم یا بُنَیَّ! نَحنُ أهلُ بَیتٍ لا نَزدادُ عَلَی المُذنب إلینا إلّا کَرَمًا و عَفوًا؛ و الرَّحمَةُ و الشَّفَقَةُ من شیمَتنا لا من شیمَته! بحَقّی عَلَیکَ فَأطعمهُ یا بُنَیَّ ممّا تَأکُلُهُ و اسقه ممّا تَشرَبُ، و لا تُقَیّد له قَدَمًا وَ لا تَغُلَّ له یَدًا!

فَإن أنا متُّ فاقتَصَّ منهُ بأن تَقتُلَهُ و تَضربَهُ ضَربَةً واحدَةً و تُحرقَهُ بالنّار، و لا تُمَثّلَ بالرَّجُل، فَإنّی سَمعتُ جَدَّکَ رَسولَ‌الله صلّی الله علیه و آله و سلّم یقولُ: «إیّاکُم و المُثلَةَ، و لو بالکلب العَقور!»

و إن أنا عشتُ فَأنا أولیٰ بالعَفو عنهُ و أنا أعلَمُ بما أفعَلُ به؛ فإن عَفَوتُ فَنَحنُ أهلُ بَیتٍ لا نَزدادُ عَلَی المُذنب إلینا إلّا عَفوًا وَ کَرَمًا!“»

«حضرت علی رو به فرزندش امام حسن علیهما السّلام نمود و به او فرمود: ”ای فرزندم، با اسیرت مدارا کن و به او احسان نما و با او با دلسوزی و شفقت رفتار کن! آیا نمی‌بینی که چشمانش چگونه در سرش می‌گردد و قلبش از ترس و وحشت و اضطراب می‌لرزد؟!“

امام حسن علیه السّلام عرض کرد: ”پدرجان، این ملعون فاجر گناهکار، تو را کشته است و ما را به مصیبت قتل تو مبتلا و دردمند نموده است، و تو به ما امر می‌کنی که با وی مدارا نماییم؟!“

حضرت فرمود: ”بله ای فرزندم، ما اهل‌بیتی هستیم که نسبت به کسی که به ما بدی کرده باشد جز با کرم و عفو و بخشش رفتار نمی‌کنیم، و رحمت و شفقت و دلسوزی از اخلاق و صفات ماست، نه اخلاق او. تو را قسم می‌دهم به حقی که بر تو دارم، که از آنچه می‌خوری به او غذا بده و از آنچه می‌نوشی او را سیراب نما! و پاهایش را در بند نکش و دستانش را در غل و زنجیر نکن!

اگر من از دنیا رفتم او را قصاص نما بدین نحو که وی را بکشی و فقط یک ضربه بزنی و سپس آتش بزنی؛ و این مرد را مثله نکن (یعنی دست و پا و چشم و گوش و بینی‌اش را نبر)! چون من از جدّت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم شنیدم که فرمود: «بپرهیزید از مثله کردن، گرچه دربارۀ سگ گزندۀ هار باشد!»

و اگر من زنده ماندم،‌ نسبت به عفو وی سزاوارترم و خودم بهتر می‌دانم که چگونه با او رفتار کنم؛ پس اگر عفو نمایم، ما اهل‌بیتی هستیم که نسبت به کسی که به ما بدی کرده باشد جز با عفو و کرم رفتار نمی‌کنیم!“»