مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی‌، سید محمد حسین - الصفحة ٤٢ - کوردلی افراد شاک و مردّد و مادّیون منکر خداوند

نمی‌داند بر تو آیات نازل شده است و تو آیات را هم برای او خوانده‌ای، ولی او نمی‌داند که حق است و شکّ و تردید دارد و این معنا برایش ثابت نیست.

کوردلی افراد شاک و مردّد و مادّیون منکر خداوند

لذا ببینید قرآن این افرادی را که شک و تردید دارند، دارای یک مرض مهلک می‌داند: (فَهُم في رَيبهم يَتَرَدَّدُونَ)،[١] (وَإنَّا لَفي شَكّٖ مّمَّا تَدعُونَنَآ إلَيه مُريبٖ)،[٢] (إنَّهُم لَفي شَكٍّ منهُ مُريبٍ).[٣] اینها برای این است که آن اُسّ و اساس و کینونت و اصالت انسانی که متحقّق به حق است، متوقّف بر این است که انسان چشم داشته باشد و بصیرت داشته باشد.

شما آدمی را فرض کنید که تمام جهات در او هست، قدّ بلندی دارد، جوان است، قلبش چنان تپش خوبی دارد، شریان‌هایش همه جوان است، کار انعطاف شریان و وریدش خیلی خوب است، کلّیّه‌اش خیلی خوب کار می‌کند، مغزش خیلی خوب است و اصلاً خیلی خوب کار می‌کند، دست و پایش هم خوب است، همه چیزش خوب است؛ امّا به‌کلّی چشم ندارد و اصلاً نمی‌فهمد چشم یعنی چه؛ شما برای این چه ارزشی قائل هستید؟ ادراک این شخص با تمام این دستگاه‌ها و جهازات، به روی عالم خارج بسته شده و عالم خارج هم به روی او بسته شده است.

حال فرض کنید که گوش هم ندارد! کسی که چشم ندارد ولی گوش دارد، صدای مادر را می‌شنود و به او دست می‌زند؛ مادر می‌گوید: «بچّه جان!» او می‌گوید: «بله!» می‌گوید: «من مادر تو هستم، من تو را زاییده‌ام، و... .» و خب بالأخره این شخص به‌واسطۀ گوش، اجمالاً به موجوداتی ربط پیدا می‌کند. اگر فرض کنید که

[١]. سوره توبه (٩) آیه ٤٥. امام شناسی، ج ١٠، ص ٢٢٨:

«و آنها پیوسته در ظلمات رَیْب و شکّ خود غوطه‌ورند.»

[٢]. سوره إبراهیم (١٤) آیه ٩. ترجمه:

«تحقیقاً ما نسبت به آنچه تو ما را به آن دعوت می‌کنی، در شک و ریب هستیم.» (محقّق)

[٣]. سوره هود (١١) آیه ١١٠. ترجمه:

«آنان نسبت به او (موسی) در شک و ریب بسر می‌برند.» (محقّق)