مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی‌، سید محمد حسین - الصفحة ٣٩ - بصیرت انسان عالم نسبت به جاهل

أعوذُ باللَه من الشَّیطان الرَّجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

بصیرت انسان عالم نسبت به جاهل

(أَ فَمَن يَعلَمُ أَنَّمَآ أُنزلَ إلَيكَ من رَّبّكَ ٱلحَقُّ كَمَن هُوَ أَعمَىٰٓ إنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلأَلبَٰب)؛[١] «آیا آن کسی که می‌داند آنچه از طرف خدا بر تو نازل می‌شود حقّ است، مثل آدم کور می‌ماند؟!»

در بعضی جملات استفهامی، طلب فهم از یکی از دو قضیّۀ نفی و اثبات است؛ مثلاً در جملۀ‌ «چایی دادید یا ندادید؟» اثباتش «دادید» است و نفی‌اش «ندادید» است، یا مثل «رفقا آمده‌اند یا نیامده‌اند؟» و... ؛ امّا در این آیه، دو طرف استفهام یک شکل نیامده است، ولی باید این‌طور باشد: «أ فمَن یعلَمُ أنّما أنزلَ إلیکَ من ربّک الحَقُّ کمَن لا یعلَمُ ذلک؛ ”مثل آن کسی است که نمی‌داند؟!“» مانند: (قُل هَل يَستَوي ٱلَّذينَ يَعلَمُونَ وَ ٱلَّذينَ لَا يَعلَمُونَ).[٢] پس اینجا که طرف و عدل استفهام، یعنی هم‌کفّۀ ترازوی مُستفهَمٌ عنه، «کمَن لا یعلَم» واقع نشده است، بلکه (كَمَن هُوَ أَعمَىٰٓ)، «مثل آن شخصی است که کور است» واقع شده است، به جهت این است

[١]. سوره رعد (١٣) آیه ١٩.

[٢]. سوره زمر (٣٩) آیه ٩. الله شناسی، ج ٢، ص ٢٠٨:

«بگو: آیا یکسان هستند کسانی که می‌دانند و کسانی که نمی‌دانند؟!»