را در مى‌يابد، شك و ترديد ندارد و هيچ مسلمانى و نيز هيچ يك از پيروان ديگر اديان، معتقد نيستند كه محال است خداوند كنه ذات خود را درك كند بلكه همه پيروان تورات و انجيل و قرآن كريم اتّفاق دارند كه: ... وَسِعَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ عِلْمًا؛[١] «دانش او همه چيز را فراگرفته است» و چنين امرى از اقامه برهان بى نياز است، با اين حال، فخر رازى در اين بحث به آيه: وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ استدلال كرده است، امّا چنين استدلالى، داراى اشكال و بلكه نادرست است؛ زيرا لفظ «ابصار» در اين آيه منصرف از خداوند متعال است و به موجودات ذوى الابصار (داراى چشم) انصراف دارد؛ زيرا منظور از ابصارى (چشمهايى) كه به تصريح آيه، خداوند آنها را درك مى‌كند، همان ابصارى است كه در قسمت اوّل آيه آمده و خداوند را درك نمى‌كنند.

آنچه از اين آيه شريفه به ذهن تبادر مى‌كند، همين مفهوم است و چنين تبادرى از دانش و فهم فخر رازى پوشيده نيست، امّا با اين حال، او خواسته است در اين باره تشكيك كند و گرنه اجماع مركّب كجا و مفهوم آيه: لَّا تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصَارَ كجا؟ و براى بيان اين معنا (كه هيچ يك از ذوى الابصار- بينندگان- خدا را درك نمى‌كنند و خدا همه آنها را درك مى‌كند) چه عبارتى- چه در عربى و چه در غير آن- واضح‌تر و گوياتر از اين آيه‌است؟

[١] - طه( ٢٠): ٩٨.