در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ٤٧ - مرحله نخست

اشاعره صريحاً مى‌گويند:

«ديده نشدن برخى اشياء به خاطر اين است كه معمولًا خداوند متعال ديدن آنها را در ما نمى‌آفريند، نه به خاطر محال بودن آن و آنچه مخالفين ما مى‌گويند، صرف بعيد دانستن مطلب است».[١]

بنابراين، قانون عامّى كه بگويد آنچه در دنيا ديده نمى‌شود، در آخرت هم ديده نمى‌شود، وجود ندارد.

اشاعره اين پاسخ را براى تكميل دليل عقلى خود بر امكان ديدن خداوند و نيز دفاع از آن ذكر مى‌كنند.

دليل عقلى آنان مى‌گويد: علّت ديدن اشياء، وجود (آن اشياء) است، وجود، يك وصف مشترك بين واجب و ممكن است و با توجّه به آن، لازم مى‌آيد كه ديدن هر موجودى، ممكن باشد. اين ديدن در مورد بعضى از موجودات در دنيا تحقّق يافته است و نسبت به موجوداتى ديگر- كه ديدن آنها معمول نشده است- تحقّق نيافته، امّا امكان عقلى براى ديدن آنها باقى است و چه بسا خداوند اجازه دهد كه در آخرت به گونه‌اى ديده شوند كه از جمله اين موارد، ديدن خود خداوند سبحان است.

اشاعره اين استدلال خود را با آيات و رواياتى كه از ظاهر آنها ديده شدن خدا در آخرت برمى آيد، كامل مى‌كنند.[٢]


[١] - شرح المقاصد، سعد الدين تفتازانى: ٤/ ١٩١، چاپ عالم الكتب.

[٢] - شرح المقاصد: ٤/ ١٩٢- ١٨٩( با كمى تصرّف).