١- در اركان و پايه‌هاى نظام هستى كنونى، دگرگونى رخ مى‌دهد به گونه‌اى كه امورى كه در دنيا محال هستند، در آخرت، امكان‌پذير مى‌شوند و امورى كه ممكن هستند، محال مى‌شوند.

٢- در ملازمه‌هايى كه بين بخشهايى از نظام هستى بر قرار است، دگرگونى پديد مى‌آيد؛ يعنى ملازمه هايى كه در دنيا برقرار است در آخرت گسسته مى‌شود مانند ملازمه بين آتش و گرما (حرارت)، يا شيرينى و شكر.

٣- دگرگونى به معناى اين كه هستى به مرحله كاملتر و بالاتر از سطح كنونى خود برسد.

اينها احتمالاتى است كه مى توان در اين بحث تصوّر كرد و بايد مسأله ديدن خداوند را در ضمن اين احتمالات بررسى كنيم، حال اين سؤال مطرح مى‌شود كه اگر در آخرت، ديدن خداوند تحقّق يابد، كدام يك از اين احتمالات سه گانه به وقوع خواهد پيوست؟

به عبارت ديگر، بنابر عقيده اشاعره مبنى بر ديدن خداوند در روز قيامت با چشم و بدون كيفيّت و جهت، در كدام يك از اين احتمالات، دگرگونى رخ مى‌دهد؟

با تأمّل در اين عقيده اشاعره در مى‌يابيم كه اين عقيده- همان گونه گفتيم- با قواعد چهار گانه ديدن، منافات دارد و اگر درست باشد، لازم مى‌آيد كه اين قواعد در آخرت باطل باشد. بطلان اين قواعد با احتمال سوّم سازگار نيست؛ زيرا بنابراين احتمال، هستى‌