نظريات اخلاقي، علمى، ديني، سياسي و اجتماعى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٥٢ - ٧- آزادى سياسى
فعلا چنين مد شده كه هر حكومت- چه ضعيف و چه قوى- تا هر جائى كه بتواند در امور داخلى ديگران مداخله مىكند و اوضاع داخلى را بنفع مادى يا سياسى خود خراب مىكند: قرآن مىفرمايد: إِنَّ الْمُلُوكَ إِذا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً وَ كَذلِكَ يَفْعَلُونَ.
زمامداران موقعيكه داخل قريهاى (يا كشورى) ميشوند (و يا امكان مداخله را پيدا ميكنند) آنرا به تباهى مىكشانند و عزيزان (خيرخواه و مردم دوست) آنجا را ذليل (آزرده بترور شخصى يا شخصيت خارج) ميگردانند و اينچنين ميكنند (و اين طبيعت هميشگى دولتها است) و هم اكنون وابستگى بخارج، بعضى از گروههاى جهادى افغانى را بطور علنى و نيمه علنى فرا گرفته است و لذا باثر اختلافات بيش از حد آنان در مسائل جزئى بر هيچ طرح مشتركى موفق نشدهاند، و همين اختلاف بچگانه آنان است كه جمعى از دلسوزان كماطلاع افغانى را وادار كرده است كه ميگويند تعدد احزاب حرام است، تعدد احزاب حرام نيست بلى اگر اهداف آن حرام باشد همكارى در آن حزب هر چند يكى باشد باز هم حرام است ولى اگر اهداف حزب حرام نباشد و روشها و تاكتيكها مختلف و جائز باشد، تعدد احزاب گذشته از اينكه از نظر شرعى مانعى ندارد موجب تكامل ميشود. ولى در مثل كشور كوچك افغانستان و امثال آن اگر مثلا ده حزب بوجود آيد مشكلات بيشمارى را خلق مىكنند، در مثل افغانستان سه حزب كفايت ميكند و اگر از تعدد بيشتر آن از راه قانون جلوگيرى شود شايد بعيد از صواب نباشد، بهر حال در تعداد احزاب شرائط محيط و مصلحت عمومى در نظر قرار داده شود مثلا پاكستان امروزى از نظر تعدد احزاب (حتى تعدد احزاب مذهبى) رنج ميبرد، پارهاى از اين احزاب كانالهاى افكار غير سالم خارجيانند، شايد مصلحت ملت اين باشد كه اين پراكندگى تا حد معقول آن بمهار گردد و شايد اين نظريه من- مبنى بر حسن مهار- اثر استبدادپسندى باشد. و اللّه